ويژگيها و نمونه های پیاده راه در ایران و جهان

[Mohammad.A]

مفهوم محدوده پیاده (پیاده راه)
محدوده‌هاي پياده قسمتي از فضاهاي شهري هستند كه به دلايل ويژه عمدتا به خاطر دارا بودن برخي پتانسيل‌هاي خاص و در تمام يا بخشي از ساعات شبانه روز كاملا بر روي حركت سواره بسته شده و بطور كامل به حركت عابران‌پياده اختصاص مي‌يابند.

اصل فلسفه وجودی پیاده راه ها نه صرفا عملکرهای فیزیکی و ارتباطی، تثبيت و تقويت برخي كاربريها و مسائل اقتصادی بلکه گسترش ارتباطات و تعاملاتاجتماعی- فرهنگی و ایجاد مقیاس انسانی در عرصه عمومی می باشد.
واژگانی همچون Pedestrian zone، Car free zone، Pedestrian Area، Walkable Street و Pedestrian Mall برای مفهوم پیاده راه بکار برده می شوند.
این مناطق ممکن است از همان ابتدا برای تردد عابرین ساخته شده باشند و یا خیابانهایی باشند که تغییر کاربری داده و به پیاده راه تبدیل می شوند. اصطلاح تغییر کاربری منطقه و تبدیل آن به پیاده راه را Pedestrianization می گویند.

انواع پیاده راه ها به لحاظ محدودیت حرکت سواره
الف- پیاده راههایی که هیچ وسیله نقلیه ای اجازه تردد درآنها را ندارد.
ب- پیاده راه هایی که بعضی وسایل نقلیه بسیار کم سرعت اجازه تردد در آنها را دارد.
ج- پیاده راه هایی که در ساعات خاصی از روز ( معمولا عصرها) و یا روزهای خاصی ازهفته یا سال مانع ورود وسایل نقلیه می شوند.

الف- Haga Nygata-Sweden

ب- Rua-flores-turismo-curitiba

ج- Saturday Farmer's Market

تجهيزات محدوه‌هاي پياده
1- امکاناتی برای استراحت
2- طراحي مناسب سطوح
3- مبلمان
4- تجهيزات بازي و سرگرمي
5- نورپردازی و روشنایی
6- گياهان و فضای سبز
7- آب نماها
8- مراکز ارائه آثار فرهنگی- هنری

دكتر خشایار کاشانی جو

[Mohammad.A]

تجهيزات محدوه‌هاي پياده
1- امکاناتی برای استراحت
يكي از عناصر مهم در پهنه‌هاي پياده از نقطه نظر طراحي، پيش بيني مكانهايي براي استراحت است. مكان‌هايي كه شخص مي‌تواند در آن گردش كند و زمانيكه نياز باشد، توقف نمايد. جاييكه شخص ميتواند هم بصورت فعال و هم غيرفعال در آنچكه روي مي دهد، شركت كند.
نمیکت های نصب شده و فضاهای نشستن در طول مسیر باید پراکنده شوند تا امکان استفاده از آنها در طول پیاده راه باشد و نوع طراحی و مواد بکار رفته در ساخت آنها نیز مناسب باشد.

sparks_street-ottawa

Lima's Plaza de Armas -peru

تجهیزات محدوده های پیاده
2- طراحي مناسب سطوح
کيفيت مصالح رويه دارای تاثير قابل توجه بر واکنش پياده ها نسبتبه مسيرهاي پياده و ایجاد حس امنيت فردی
سطح مناسب و حداقل تغییرات ارتفاع برای تردد همه عابرین پیاده اعم از افراد سالمند و معلولین با ویلچر همچنین عبور دوچرخه ها (چنانچه از مسیر بصورت مشترک استفاده می کنند) فراهم شود.

نقاشی های سه بعدی در کفسازی محدوده های پیاده

دكتر خشایار کاشانی جو

[Mohammad.A]

تجهیزات محدوده های پیاده
3- مبلمان
انواع مبلمان محدوده‌هاي پياده سبب مكث و توقف انساني در فضا و ایجاد حس‌مكانعلاوه بر جنبه‌هاي عملكردي و اغناي حس زيبايي‌شناختي بصري عابران
مبلمان موجود در طول مسیر مثل نیمکت ها، دکه ها و... نباید مزاحمتی در تردد عابران پیاده ایجاد نمایند.

4- تجهيزات بازي و سرگرمي
تجهيزات بازي و سرگرمي همچون زمينهاي اسكيت، فضاهاي بازي بولينگ و شطرنج، ميزهاي تنيس، كاشيهاي طرحدار و خطوطي براي بازيها سبب صرف زمان بيشتر عابران در فضاهاي شهري

5- نورپردازی و روشنایی
شكلي از طراحي بوده و بوسيله نوع قرارگيري نورپردازي، نشانه‌هاي شناسايي ميتوانند ايجاد شوند و محدوده هاي پياده شكل گيرند.
روشنایی مناسب شامل؛ منابع روشنایی مرتفع جهت روشن کردن کلی پیاده راه و منابع روشنایی کوتاهتر برای روشن سطح پیاده رو می باشند.
در پیاده راه خرید بخشی از روشنایی از فروشگاهها و مغازه ها تامین می شود.

تجهیزات محدوده های پیاده

6- گياهان و فضای سبز

ايجاد فضاي سبز در محدوده‌هاي پياده عامل تلطيف و زيباسازي فضا، آرامش روانی عابران، ایجاد سایه و بوجود آوردن مقياس انساني از طريق حضور عناصر طبيعي به جهت تعديل منظر شهري و كيفيت‌بخشي به فضاهاي شهري
درختان و پوشش گیاهی باید بگونه ای انتخاب شوند که رشد و تغییرات آنها مزاحم تردد عابرین پیاده نگردیده و نیاز به نگهداری و مراقبت زیادی نیز نداشته باشند.

Bedford Avenue-New York

Beja-portugal

دكتر خشایار کاشانی جو

[Mohammad.A]

تجهیزات محدوده های پیاده
7- آب نماها
فواره‌هاو آب‌نما‌ها نه تنها به منظور تصفيه هوا، ايجاد خنكي و عناصر طراحي بكار مي روند بلكه همچنين مكانهاي ملاقات و مكانهايي سودمند براي نوشيدن آب و آبتني ميباشند.

8- مراکز تفریحی و ارائه آثار فرهنگی- هنری
طراحي يك حوزه پياده، فرصت خوبي براي تلفيق هنر در مكان‌هاي عمومي شهري و شکل گیری هنر عامه پسند
ارائه آثار هنری امکان مناسبی جهت مکث و ایجاد کشش برای کسانی که به دلایل مختلف دیگری وارد پیاده راه شده اند (بویژه جهت کودکان همراه خانواده ها) می باشد.

Madrid

پیاده راه جنت مشهد
وجود کاربری مختلط، خط آسمان هماهنگ و تناسبات متعادل
استقرار مناسب در بافت شهری
عدم پیش بینی تمهیدات مناسب برای حرکت پیاده
نحوه نامناسب هدایت آبهای سطحی

پیاده راه های شهر تبریز

پروژه های پیاده راه سازی در تهران

دكتر خشایار کاشانی جو

[Mohammad.A]

اسن آلمان؛ پیشرو شهرهای اروپایی
ایجاد اولين مسير پياده در دهه 1930 در خیابان ليمبكر
تبدیل خيابان كتويگر بصورت تدریجی و طي 30 سال از يك خيابان پرترافيكبه يك خيابان كاملاً پياده
ایجاد تعداد زیاد پارکینگ و گسترش روزافزون آن

الگوی وونرف (آرام سازی ترافیکی) در هلند

تجربه انگلستان در ایجاد پیاده راه
تا سال 1980 تمرکز دولت بر توسعه مناطق مسکونی کم جمعیت اطراف شهرها و ایجاد جاده ها و خیابانهای مورد نیاز آنان بود.
دولت انگلستان از سال 1980 به بعد، سیاستهای جدیدی را پیش گرفت و به این نتیجه رسید که ادامه ساخت جاده ها برای تردد مردم غیر ممکن بوده و همیشه این جاده ها پر از خودرو خواهند شد.
ایجاد شهرک مسکونی بدون نیاز به تردد خودرو از روشهای موفق در انگلستان بوده که یکی از بهترین نمونه های آن ادینبورگ ازسال 2000 مورد استفاده قرار گرفته است.

ادینبورگ دارای امکانات ذیل است:
- فضای عمومی بدون تردد خودرو
- خطوط اتوبوسرانی پر تردد
- مدارس و سوپرمارکت های در دسترس
- فضای بازی کودکان
- کلوپ خودرو جهت استفاده ضروری

تجربه انگلستان در ایجاد پیاده راه
سیاست های جدید دولت انگلستان
-توقف بسیاری از پروژه های ساخت جاده های جدید
-تمرکز بر روشهای حمل و نقل بدون خودرو شخصی
-تجدید نظر در بازده استفاده از زمین ها
-کاهش فضای پارکینگ های خودرو
- توسعه مناطق مسکونی پرجمعیت (مجتمع ها)
سیاست های آتی دولت انگلستان
-توسعه حمل و نقل عمومی
-برنامه های وسیع ایجاد شهرک های بدون تردد خودرو
-توسعه شهرهای کوچک در حومه با سیستم حمل و نقل عمومی
-بهینه سازی حمل و نقل در بسیاری از مناطق مرکزی شهرها
- افزایش آگاهی مردم نسبت به مزایای مناطق بدون تردد خودرو

کپنهاگ دانمارک؛ نمونه موفق یک شهر پیاده
1- تبديل خيابانها به راههاي اصلي كاملاً پياده
2- كاهش تدريجي ترافيك و پاركينگ
3- تبديل محوطه هاي پاركينگ به ميادين عمومي
4- متراكم و پايين نگه داشتن مقياس
5- احترام به مقياس انساني
6- ساكن كردن مردم در هسته مركزي

7- تشويق زندگي دانشجويي
8- انطباق منظر شهر با تغييرات فصول
9- ترويج دوچرخه سواري
10- در دسترس قرار دادن دوچرخه ها

بزرگراه مخصوص عابرین پیاده در میشیگان

تجربه کلمبیا در ایجاد پیاده راه
یکشنبه هر هفته و روزهای تعطیل تردد خودرو درخیابانهای اصلی شهرهای بوگوتا؛ کالی و مدلین ممنوع شده و از ساعت 7 صبح تا 2 عصر مردم پیاده و یا با دوچرخه و اسکیت تردد می کنند و گروههای مختلف ورزشی و موسیقی نیز در کنار آنها فعالیت دارند.
در بوگوتا حدود 2 میلیون نفر در بیش از 120 کیلومتر از خیابانهای شهر روزهای تعطیل خود را می گذرانند. این آمار شامل 30 درصد از جمعیت این شهر می شود.
اجرای این طرح سبب استقبال بیش از پیش مردم از شبکه های وسیع مسیرهای دوچرخه سواری این شهر گردیده است.

روز بدون خودرو CFD: Car free day
آغاز طرح روز بدون خودرو در سال 1993-1994 و برای اولین بار با پیشنهاد Eric Britton با هدف بازگشت انسان به طبیعت و دیدن شهر بدون خودرو و لذت بردن از زندگی بدون آلودگی هوا و سروصدا حتی برای یک روز
برگزاری این طرح ابتدا فقط در کشورهای فرانسه، انگلستان و ایسلند ولی در سال 1995 برای اولین بار در همه کشورهای دنیا
از سال 2000 تا کنون روز 22 دسامبر بعنوان روز بدون خودرو در سراسر جهان و برگزاری آن در هر کشور با روشی خاص

روز بدون خودرو در کانادا
در کانادا درچنین روزی بعضی خیابانها تمام روز و بعضی از ساعت 9.30 الی 3.30 بسته می شوند.
در این روز مردم تشویق می شوند از جایگزین های دیگری برای رفت و آمد خود استفاده کرده و با برنامه های شاد و سرگرم کننده ای که در خیاباهای مختلف برگزار می شود روز خوشی را بگذرانند.
این روز، فرصت مناسبی است تا با روشهای آموزشی مناسب، آگاهی مردم افزایش یابد.

دكتر خشایار کاشانی جو