الودگیهای حاصل از نویز وارتعاشات مکانیکی

سروصدا (نوفه)
يكي از مهمترين و با ارزشترين مواهبي كه در نزد انسان وجود دارد قابليت شنوايي است و واضح
است كه ادامه زندگي بدو ن اين قابليت بسيار مشگل مي باشد . سروصدا از عواملي است كه
مي تواند روي اين قابليت اثر مطبوع و يا نامطبوع داشته باشد . در واقع اثر مطبوع را مي توان به
صوت يا صداي خواسته و اثر نامطبوع را به سروصدا يا نوفه و يا صداي ناخواسته تعبير كرد.
بطور كلي صوت در اثر اختلاف فشار در يك مح يط كشسان ايجاد مي شود يعني براي توليد آن
حتما” وجود ملكول هاي هوا الزامي است . علاوه بر اين ، بر ا ث ر اغتشاشات حالات مختلف ماده و
ارتعاشات مكانيكي نيز مي توان توليد صوت نمود.
صوت هنگامي توليد مي شود كه هواي نزديك به منبع صدا متراكم شده و به شكل موج درآيد و
اين موج عامل انتقال صدا به مناطق دورتر مي گردد . با اين توضيح مختصر مي توان به اين نتيجه
رسيد كه صوت از امواج مكانيكي- طولي تشكيل شده است يعني براي انتشار به محيط مادي نياز
دارد و جهت انتشار و انتقال آن يكي است.
كميت هاي صدا:
– فركانس: تعداد ارتعاشاتي را كه يك موج صوتي در ثانيه ايجاد مي كند تواتر يا فركانس
گويند و واحد آن سيكل بر ثانيه يا هرتز است. دامنه فركانس صوت بسيار وسيع مي باشد و
فركانس مربوط به شنوايي انسان در محدوده بين ۲۰ تا ۲۰۰۰۰ هرتز است. البته با افزايش
سن، سنگيني گوش و كاهش قدرت شنوايي محدوده فركانس شنوايي انسان محدودتر
مي گردد . در ارتباط با فركانس مكالمه انسان مي توان حد بين ۱۰۰ الي ۶۰۰ هرتز را در
نظر گر فت ولي چون مكالمات غالبا” با تواتر هاي زياد انجام مي گيرد بنابراين محدوده
وسيعتري را براي فركانس مكالمات در نظر مي گيرند و آن بين ۵۰۰ تا ۴۰۰۰ هرتز
مي باشد.
– سرعت انتشار صوت : اين سرعت به محيطي كه در آن منتشر مي شود بستگي دارد . به
بياني ديگر هر چه ملك ول هاي ماده به هم نزديكتر باشند ، سرعت صوت در آن محيط
بيشتر است . بنابراين سرعت صوت در جامدات بيشتر از مايعات و در مايعات بيشتر از گازها
است.
– طول موج : مسافت طي شده در يك دوره از يك نوسان كامل را طول موج گويند كه عكس
فركانس است . در واقع مي توان گفت كه حاصل ضر ب طول موج در فركانس برابر است با
مسافتي كه صوت در يك ثانيه طي مي كند و اين همان سرعت صوت است.
نحوه انتشار صوت:
انتشار صوت در هوا مشابه انتشار صوت در آب است و در تمام جهات منتشر مي شودكه با
فاصله گرفتن از منبع صوتي دامنه صوت نصف مي شود . به طور دقيقتر در صور تي كه منبع
توليد صوت نقطه ايي باشد با افزايش تصاعدي فاصله به اندازه ۶ واحد از دامنه صوت كاسته
مي شود و اگر منبع خطي باشد اين كاهش دامنه به اندازه ۳ واحد خواهد بود ( در ميدان آزاد)
دسي بل :
واحد تراز صوتي دسي بل است . بايد توجه داشت كه پاسخ گوش انسان به صدا به شكل
لگاريتمي است يعني اگر به شدت صوت ۱۰ دسي بل افزوده شود به نظر مي رسد تقريبا ”
گوش ها شدت صوت را دو برابر احساس مي كنند و همينطور اگر از شدت صوتي به ميزان ۱۰
دسي بل كاسته شود به نظر مي رسد كه شدت صوت نصف شده است . به بياني ديگر خارج
قسمت لگاريتم يك كم يت اندازه گيري شده به كميت مبناء انتخاب شده را دسي بل گويند و
۱ برابر شده است و اين حداقل تغيير شدت صوت است كه / نشانگر اين است كه شدت صوت ۲۶
گوش قادر به درك آن مي باشد.
انواع صوت :
( pure tone) ۱- اصوات ساده كه تك فركانسي هستند و شكل سينوسي دارند
( complex tone ) ۲- اصوات پيچيده (مختلط) كه از فركانس هاي مختلف تشكيل شده اند
اصوات ساده به ندرت در طبيعت وجود دارند و بيشتر در كارهاي تحقيقاتي استفاده مي شوند
مانند اوديومتري ولي اصوات پيچيده به اشكال منظم ( گفتار و موسيقي) و نامنظم ( سرو صدا )
تقسيم مي شوند.
از ديدگاهي ديگر مي توان صوت را به دو گروه يكنواخت و كوبه اي تقسيم كرد.
صداي يكنواخت به دو گروه تقسيم مي شود:
كه تمركز انرژي صوتي در يك باند : steady wide bond الف- صداي يكنواخت با باند پهن فركانسي گسترده است مانند صنايع نساجي، نوشابه سازي، دندانپزشكي و … ( به فرك انس
بستگي ندارد)
كه تمركز انرژي صوتي در يك : steady narrow bond ب- صداي يكنواخت با باند باريك
باند باريك صوتي است مانند اره هاي دوار ،موتورهاي برق و …
باند:
باند نشان دهنده يك طيف مي باشد كه تشكيل شده از يكسري فركانس ها ي معين . هر باند
شامل يك حد ابت دايي ( فركانس پاييني )، يك حد انتهاي ( فركانس بالايي ) و يك فركانس
مركزي مي باشد.
octave bond باند هاي هشتگانه
اكتاو باند روش تقسيم كردن مشترك رديف فركانس ها مي باشد و مي توان صدا ها را در
داخل اين ۸ باند فركانسي شنيد . در اكتاو باند فركانس بالاتر دو برابر فر كانس پايين تر است و
در فركانس يك دوم اكتاو باند، فركانس بالاتر مجذور فركانس پايين است و در يك سوم
اكتاو باند فركانس بالاتر ريشه سوم دو برابر فركانس پايين است.
تقسيم بندي صدا بر اساس بعد زماني و نسبت آن با فشار:
صدايي است كه در يك زمان كوتاه ايجاد مي شود و سپس : impulsive ۱- صداي كوبه ايي
ميرا مي گردد.
۲- صداي يكنواخت : صدايي است كه نوسانات تراز فشار آن از منفي و مثبت پنج دسي بل
بيشتر نباشد
۳- صداي متغير : صدايي است كه نوسانات تراز فشار آن بين منفي و مثبت ۱۰ تا منفي و
مثبت ۱۵ و يا حتي بيشتر باشد
۴- صداي منقطع : صدايي ا ست كه در آن تراز فشار صوت در لحظاتي از زمان قطع مي شود و
براي اندازه گيري آن از دوزيمتر استفاده مي شود.
در صورتي كه زمان، تراز فشار و فركانس اصوات يكنواخت، منقطع و متغير برابر باشد در
اينصورت صداي يكنواخت خطرناكتر است . در مورد صداي كوبه ايي تراز فشار، تعداد ضربانات و
زمان استمرار از اهميت ويژه اي بر خوردار است. در اين نوع صدا فركانس اهميتي ندارد.
پارامتر هاي فيزيكي صوت :
۱- سرعت صوت
۲- امپدانس صوتي : عاملي است كه مقاومت محيط مادي را در مقابل انتشار موج صوتي
مشخص مي كند.

مطالعه ادامه مقاله ومطالب مرتبط


درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *