پی‌بردن به ساختار سه‌بعدی بخش اصلی آنزيم تلومراز

تلومراز آنزيمی است که از dna در تلومرها (پايانه‌های کرومزوم‌ها) محافظت می‌کند. در نبود فعاليت تلومراز، هر بار که سلول‌های ما تقسيم می‌شوند تلومرها نيز کوتاه‌تر می‌شود. کوتاه‌شدن تلومرها بخشی ازفرآيند پيری طبيعی است زيرا بيش‌تر سلول‌های بدن انسان فعاليت تلومرازی بالايی ندارند. سرانجام تلومرهای دارای dna که چونان کلاهک‌های پشتيبان در سرهای کرومروزم‌ها رفتار می‌کنند، آن‌چنان کوتاه می‌شوند که سلول‌ها می‌ميرند.
تلومراز
اما در برخی سلول‌ها مانند سلول‌های سرطانی ملکول‌های تلومراز که از rna و پروتيين ساخته شده‌اند، بسيار فعال هستند و بر dna پايان کرومروم‌ها (تلومرها) می‌افزايند، از کوتاهی تلومر جلوگيری می‌کنند و بر درازی زندگی سلول می‌افزايند.

اکنون زيست‌شيمی‌دان‌های ucla مدل ساختمان سه بعدی بخش rna آنزيم تلومراز (دومين اصلی آنزيم) را آشکار کرده‌اند. چون تلومراز نقش بسيار مهمی در سرطان و پيری باز می‌کند، شناخت ساختمان آن می‌تواند رويکردهای تازه‌ای برای درمان بيماری به روی پژوهشگران بگشايد.
هنوز روشن نيست که چگونه rna و پروتيين‌های سازنده‌ی تلومراز برای انجام اين کار جادويی يعنی افزودن بر dna تلومرها، همکاری می‌کنند. اما پژوهشگران يک گام به شناخت اين راز نزديک شده‌اند. بخش rna اين آنزيم برای افزودن بر dna تلومرهای کرومروزم‌های بسيار بنيادی است. اين بخش الگويی دارد که برای رمزدهی چگونگی ساخت تلومرها به کار می‌رود.

پژوهشگران دانشگاه UCLA بيش از دو دهه است که برای آشکار کردن ساختمان اين آنزيم کوشش می‌کنند. بررسی‌های آن‌ها روشن ساخته است که بخش اصلی اين آنزيم (بخش RNA) از سه قطعه ساخته شده است:
1) بخشی به نام «گره‌ دروغين» (pseudoknot) که برای فعاليت تلومراز نياز هست و در آن‌جا سه رشته‌ی RNA به هم نزديک می‌شوند و مارپيچ سه‌گانه می‌سازند.
2) يک حلقه‌ی برآمده‌ی درونی (internal bulge loop) که بسيار ناديده گرفته می‌شد اما اکنون روشن است که نقش مهمی دارد و
3) يک دنباله‌ی مارپيچی (helical extension). اين سه بخش را می‌توانيد در شکل زير ببينيد.

(ادامه مطلب….)


درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *