رفتن به مطلب

سیدهادی سپهریان

عضو جدید
  • تعداد ارسال ها

    5
  • تاریخ عضویت

  • آخرین بازدید

اعتبار در سایت

22 Excellent

درباره سیدهادی سپهریان

  • درجه
    کاربر تازه وارد
  • تاریخ تولد 13 اردیبهشت 1362

اطلاعات شخصی

  • نام واقعی
    سیدهادی سپهریان

اطلاعات شغلی و تحصیلی

  • رشته تحصیلی
    مهندسی مکانیک
  • مقطع تحصیلی
    فوق دیپلم
  1. معيار و روش ارزيابي نتايج آزمايشات همواره يكي از چالشهاي اصلي در برنام ههاي تحليل روغن بوده است . سازندگان تجهيزات، سازندگان روغن و آزمايشگاه هاي تحليل روغن معيارها و روشهايي براي ازريابي وضعيت روغن ارايه مي دهند . هر يك از اين معيارها مبتني بر ديدگاههايي است كه آگاهي از آنها در زمان استفاده ضروري است . در اين مقاله سعي شده است روشهاي مختلف ارزيابي نتاي ج و محدوديتها و ويژگيهاي آنها بيان و راهنماي ي هايي براي بهره گيري بهتر از اين معيارها و ارزيابي دقيقتر نتايج ارايه ش ود. همچنين راهنماي يهايي براي تلفيق و تطبيق روشها براي دستيابي به نتايج بهتر نيز بيان شده است. واژ ههاي كليدي: تحليل روغن - پايش روغن - فرسايش ۱- مقدمه نخستين پرسشي كه در هر برنامه تحليل روغن مطرح مي شود معيار و نحوه تحليل و ارزيابي نتايج بدست آمده از آزمايش ها مي باشد. نگرشها و رويه هاي مختلفي براي ارزيابي نتايج وجود دارد كه در اين مقاله سعي شده است اين روي ه ها و نگرشها معرفي و بررسي شوند. به طور كلي معيارها را م ي توان به دو دسته تقسيم كرد. دسته اول معيارهاي عملكردي هستند و دسته دوم معيارهاي قابليت اطمينان يا معيارهاي پيش بينانه و پيش گويانه هستند. در معيارهاي دسته اول محدود ههايي براي خواص روغن تعيين م يشود كه در صورتيكه خواص روغن در آن محدود هها باشد روغن براي كاركرد مورد نظر قابل استفاده است. در اين دسته معيارها براي عواملي همچون ويسكوزيته، عدي بازي، مواد نامحلول و آلايند ه هاي موجود در روغن تعيين م يشود و روغن در صورتي بايد استفاده شود يا استفاده از آن ادامه يابد كه با اين معيارها همخواني داشته باشد. دسته دوم معيارها براي عواملي تعيين مي شوند كه بررسي آنها م ي تواند منجر به ارزيابي وضعيت دستگاه و پيش بيني ضعيت آينده آن شود . مثال بارز اين عوامل عناصر فرسايشي است . البته بديهي است كه اگر تغيير خواص روغن و يا افزايش آلاينده ها در مدت زماني كمتر از آنچه انتظار مي رود اتفاق بيفتد نشان از وجود عيب در دستگاه مي باشد. بنابراين اين معيارها براي عوامل دسته اول نيز قابل تعريف م يباشند. به طور كلي در ارزيابي كمي تها دو عامل مورد توجه قرار م ي گيرد: يكي مقدار مطلق كميت و ديگري تغييرات آن . در برنامه هاي تحليل روغن نيز در برخي نگرشها مقدار مطلق كميتها و در برخي ديگر تغييرات و در بعضي از روشها نيز هر دو به طور همزمان مورد توجه قرار مي گيرند. اما نكته اي كه در كلية تحليلها بايد مورد توجه قرار بگيرد اين است كه شرايط روغن تحت تاثير عوامل زيادي همچون: ۱- كارشناس ارشد نت ٢ الف- شرايط كاركرد، بارگذاري و بهره برداري ب- مشخصات عمومي دستگاه مانند سازنده، ساختار و ... ج- مشخصات خاص دستگاه مانند عمر، لق يها، رواداريها و ... مي باشد، در نتيجه استفاده از اين روشها به عنوان يك راه حل كلي و بدون در نظر گرفتن ساير شرايط همواره نم يتواند نتايج مطلوبي داشته باشد [ ۱]. به عبارت ديگر فرسايش و ساير پارامترها مانند آلودگي سوخت و آب با تغيير شرايط كاري و بارگذاري، تغيير نوع موتور، مدل موتور، عمر و .. تغيير خواهد كرد و در ارزيابي نتايج اين موارد بايد مد نظر باشد. اهميت توجه به اين موارد به حدي است كه برخي از سازندگان معتبر موتورها بر اين باورند كه امكان ارزيابي درست و .[ قابل اطمينان از نتايج آزمايشات انداز هگيري فلزات فرسايشي وجود ندارد[ ۲ همچنين بايد توجه داشت كه ارزيابي موفق نتايج در يك برنامه تحليل روغن بدون رعايت پيش نيازهاي زير امكان پذير نم يباشد: - انجام نمون هگيري منظم و پيوسته - روش صحيح نمون هگيري - انتخاب آزمايشات مناسب و انجام صحيح آنها - داشتن اطلاعات كافي در مورد دستگاهي كه مورد بررسي قرار گرفته است - داشتن اطلاعات كافي در مورد روغن مورد استفاده - آگاهي و دانش كافي در مورد آزمايشات انجام شده و محدودي تهاي آنها - داشتن اطلاعات و پسخوراندهاي مناسب و مفيد از بهر هبردار (Fixed limits) ۲- تعيين حدود ثابت غيرعادي ،(normal) در اين نگرش محدوده هاي ثابتي براي كميتها تعريف م ي شود كه معمو ً لا شامل سه محدوده عادي مي باشد. اين كميت مي تواند مقدار مطلق فرسايش يا آلايندگي باشد و يا نرخ فرسايش يا (critical) و بحراني (abnormal) آلايندگي برحسب ساعت كاركرد باشد . براي تعيين وضعيت دستگا هها مقادير به دست آمده از آزمايش با حدهاي تعيين شده مقايسه شده و شرايط دستگاه ارزيابي مي شود. متداولترين روش تعيين اين حدود تحليل آماري مي باشد . روش هاي مرسوم آماري استفاده از تابع نرمال و درصد تجمعي م ي باشد. بر پايه تابع توزيع نرمال و در اختيار داشتن نمون ههاي كافي (نمون ههايي كه در زماني كه از سالم بودن دستگاه اطمينان وجود داشته است و شرايط كاركرد عادي بوده است گرفته شد ه اند ) مقدار متوسط به علاوه انحراف معيار مرز محدوده عادي و غيرعادي (حد هشدار ) و مقدار متوسط به علاوه دو برابر انحراف معيار مرز بين محدوده غير عادي و بحراني (حد بحران ) تعيين مي شود. بنابراين مقادير كمتر از مقدار متوسط به علاوه انحراف معيار، عادي و مقادير بيش از مقدار متوسط به علاوه دو برابر انحراف معيار، بحراني محسوب م ي شوند و مقادير بين اين دو حد غير .[ عادي هستند[ ۳و ۴ در روش استفاده از درصد تجمعي مقداري كه ۸۵ در صد از نمونه ها كمتر از آن هستند سطح هشدار و مقداري كه ۹۵ .[ درصد از نمون هها كمتر از آن هستند سطح بحران تعيين م يشود[ ۵ داشتن تعداد من اسب از نمون ههاي قابل استفاده يعني نمون ههايي كه در زماني كه از سلامت ماشين و كاركرد مناسب آن اطمينان وجود داشته است گرفته شد هاند شرط لازم براي انجام موفق اين روش ميباشد. (Family analysis) ۳- تحليل گروهي ٣ در اين نگرش نتايج به دست آمده از آزمايشات مجموع ه اي از دستگا ههاي مشابه (يك مدل) كه در شرايط يكساني كار مي كنند مقايسه مي شود. در اين روش نيز نتايج به دست آمده تحليل آماري شده و محدود ه ها همانند محدود ه هاي تعريف .[ شده در تعيين حدود ثابت تعيين م يشوند[ ۳ مشكلات اصلي اين روش همانند مشكلات روش قبلي مي باشد و با توجه به اينكه نتايج دستگاههاي مختلف با يكديگر مقايسه مي شوند تاثير لقي ها و رواداريها قابل توج ه تر م يشود. از طرفي چون م يتوان بانك اطلاعاتي بزرگي با در نظر گرفتن شرايط كاري مختلف ايجاد نمود تاثير شرايط كاري مي تواند كمتر شود و زمان كمتري براي بدست آور دن داده هاي موردنياز براي تعيين حدود لازم است. (Trending analysis) ۴- روند گرايي در اين نگرش تغييرات كميتها با زمان براي يك دستگاه خاص بررسي م ي شود و با ارزيابي اين تغييرات وضعيت حال و آينده دستگاه تعيين مي شود. در صورتيكه شرايط و فواصل نمونه برداري ثابت باش د با آگاهي از شرايط كاركرد دستگاه و دنبال كردن تغييرات پارامترها مي توان نتايج مطلوبي به دست آورد . در ارزيابي نتايج نرخ تغييرات و مقدار تغييرات بايد همزمان مورد توجه قرار بگيرد . هر گونه تغييرات غيرعادي در نرخ يا مقدار تغييرات بايد به عنوان هشدار مورد توجه قرار بگيرد . مهمترين مزيت اين روش عدم وابستگي آن به شرايط عمومي و خاص دستگاه م يباشد و فقط به شرايط كاري و بارگذاري دستگاه وابسته .[ است و براحتي براي هر دستگاهي قابل اجراست[ ۳و ۶ با توجه به اينكه فقط با داشتن نتايج چهار آزمايش پشت سرهم در اين روش مي توان شرايط آتي دستگاهرا پيش بيني كرد اين روش رايج ترين روش مورد استفاده در برنامه هاي تحليل روغن مي باشد. حتي اگر اين روش تنها روش مورد استفاده نباشد همواره توصيه مي شود در كنار ساير روشها بكار گرفته شو د چرا كه در بسياري از شرايط تغييرات يك كميت مهمتر از مقدار مطلق آن م يباشد. در اين روش معمو ً لا نتايج هر آزمايش در كنار نتايج سه آزمايش ما قبل تحليل م ي شود. بدين ترتيب كه روند تغييرات در در نتايج آزمايش آخر و دو آزمايش ما قبل با روند تغييرات در نتايج سه آزمايش ما قبل مقايسه شده و در صورت افزايش محسوس در نرخ تغييرات شرايط دستگاه نامطلوب و غيرعادي ارزيابي م يشود. توجه به نكات زير در هنگام ارزيابي و تحليل نتايج م يتواند منجر به تحلي لهاي قابل اطمينا نتري شود. - خطاي انداز هگيري تجهيزات انداز هگيري - صعودي بودن روند تغييرات در شرايط غيرعادي ۱۰۰ باشد ۵۰ درصد افزايش مي تواند سطح هشدار ppm ۵۰ تا ppm - درصورتيكه فرسايش عادي در محدوده مناسبي باشد ولي براي مقادير بيشتر فرسايش اين درصد بايد كمتر و براي مقادير كمتر اين درصد بايد بيشتر در نظر گرفته شود [ ۷]. همچنين مقادير داده شده در جدول زير مي تواند به عنوان راهنما براي تعيين سطح .[ هشدار مورد استفاده قرار گيرد[ ۸ [ جدول ۱- راهنماي سطح هشدار براي افزايش فلزات فرسايشي [ ۸ عنصر سرب آهن قلع نيكل سيليكون سديم منيزيم مس كروم ۱۰ ۵۰ ۳۰ ۸۰ ۴۰ ۱۰ ۱۰ ۳۰ مقدار افزايش ۱۰ ۵- تركيب روشها ٤ براي پياده سازي يك برنامه تحليل روغن كا رآمد توصيه م يشود هر سه روش فوق هم زمان بكار گرفته شوند و در صورت .[ استفاده هم زمان از هر سه روش نتايج قابل اطمينا نتري از ارزياب يها به دست خواهد آمد[ ۳ :[ توصيه م يشود در ارزيابي فلزات فرسايشي پارامتر بي بعد زير به جاي مقدار مطلق فرسايش ارزيابي شود[ ۱ مقدار فرسايش- متوسط فرسايش نرمال متوسط فرسايش مدل يا نوع در اين رابطه مقدار فرسايش، نتيجه به دست آمده از آخرين آزمايش و متوسط فرسايش، ميانگين مقادير به دست آمده از آرمايشات قبلي انجام شده روي همان دستگاه م ي باشد و متوسط فرسايش مدل يا نوع ميانگين به دست آمده از متوسط فرسايش به دست آمده از آزمايشات انجام شده بر روي كليه دستگا ههاي موجود از همان نوع يا مدل م يباشد. ارزيابي مقدار و تغييرات اين پارامتر در واقع نوعي تركيب هم زمان سه روش فوق م ي باشد. در كنار اين روشها همواره توصي ههاي سازنده نيز بايد به عنوان راهنما مورد توجه قرار گيرد. ۶- معيارهاي تعيين شده از طرف سازنده بسياري از سازندگان معيارها و راهنمايي هايي براي ارزيابي وضعيت روغن استفاده شده ارايه م ي دهند. اين معيارها عمدتًا حد مجاز آلاينده ها براي آسيب نزدن به دستگاه مي باشد. با توجه به اينكه اين معيارها نيز بر مبناي روشهاي آماري بدست م يآيند كليه محدوديتهايي كه در روشهاي قبل وجود دارد در اين معيارها نيز وجود دارد . علاوه بر اين با توجه به اينكه اين معيارها معمو ً لا براي يك مدل از دستگاهها ارايه مي شود بايد احتياط بيشتري در استفاده از آنها به خرج داد چرا كه اثرات .[ شرايط خاص دستگاه مانند رواداريها و لق يها در اين معيارها بيشتر است[ ۵ همچنين سازندگان روغن نيز معمو ً لا حدهاي مجازي براي مقدار آلاينده هاي موجود در روغن تعيين م يكنند بديهي است كه رعايت اين حدود براي عملكرد صحيح دستگاه ضروري است ولي براي تحليل و ارزيابي صحيح از وضعيت روغن فقط بايد به .[ عنوان يك راهنما استفاده شوند[ ۵ ۷- معيارهاي موردي با توجه به اهداف تعريف شده براي برنامه تحليل روغن و شرايط كاركرد هر دستگاه معمو ً لا نياز به تعريف معيارهاي خاص و موردي ميباشد. مثالهاي زير ميتوانند اين موضوع را روشنتر بيان كنند. مثال اول: نتايج بدست آمده از آناليز عنصري نمون ه هاي روغن گرفته شده از موتور يك لوكوموتيو براي دو عنصر قلع و سديم در شكل شماره ( ۱) نشان داده شده است . عنصر سديم معياري براي ارزيابي مقدار نشت آب و عنصر قلع معياري براي ارزيابي مقدار قلع به شدت افزايش مي يابد ppm خوردگي ياتاقان مي باشد. بررسي نتايج نشان مي دهد كه با افزايش مقدار سديم از ۲۵ كه نشان دهنده افزايش شديد خوردگي ياتاقان با افزايش مقدار آب مي باشد. در اين مورد اگرچه مقدار مجاز سديم از طرف .[ تعيين شد[ ۵ ppm اعلام شده بود براي جلوگيري از خوردگي ياتاقانها ۲۵ ppm سازنده ۲۰۰ مثال دوم: همانند مثال قبل نتايج بدست آمده از آناليز عنصري نمونه هاي روغن گرفته شده از استرن تيوب يك شناور براي دو عنصر قلع و سديم در شكل شماره ( ۲) نشان داده شده است . باز هم بررسي نتايج نشان مي دهد كه با افزايش مقدار سديم از مقدار قلع به شدت افزايش مي يابد كه نشان دهنده افزايش شديد خوردگي ياتاقان با افزايش مقدار آب م ي باشد در ppm ۲۰ حاليكه در مقادير سديم كمتر خوردگي ياتقانها بسيار ناچيز م ي باشد. در اين مورد نيز مقدار مجاز سديم براي جلوگيري از .[ تعيين شد[ ۵ ppm خوردگي ياتاقانها ۲۰ ٥ [ شكل شماره ( ۱) – نتايج بدست آمده از آزمايشنمونه روغ نهاي گرفته شده از موتور لوكوموتيو [ ۵ [ شكل شماره ( ۲) – نتايج بدست آمده از آزمايش نمونه روغ نهاي گرفته شده از استرن تيوب [ ۵ ۸- لزوم آشنايي با روشهاي آزمايش ٦ يكي از موارد كليدي كه در ارزيابي ها بايد مورد تو جه قرار بگيرد روش آ زمايش مورد استفاده م ي باشد. هر يك از روشهاي موجود آزمايش و اندازه گيري داراي محدوديتهايي م ي باشند كه عدم توجه به آنها منجر به نتايج اشتباه خواهد شد. به عنوان مثال روش اسپكتروگرافي كه رايج ترين روش براي اندازه گيري فلزات فرسايشي است در اندازه ذرات داراي محدوديت م يباشد و با توجه به روش تحريك استفاده شده فقط ذرات كمتر از ۵ يا ۱۰ ميكرن را شمارش م ي كند. به عبارت ديگر در هر دو روش تحريك در صورتيكه ابعاد از حد مشخصي بزرگتر باشند قابل تشخيص نمي باشند كه عدم توجه به اين نكته منجر به ارزيابي غلطي از نتايج خواهد شد . براي جبران ضعف اسپكتروگرافي بايد روشهاي ديگر مانند فروگرافي و شمارش ذرات دركنار آن براي ارزيابي ذرات بزرگتر از ۱۰ ميكرن استفاده شود. مثال زير اين موضوع را بهتر نشان م يدهد. نتايج بدست آمده از آزمايش نمونه هاي روغن گرفته شده از يك موتور كه با سوخت گاز طبيع ي كار م ي كند در شكل شماره ( ۳) نشان داده شده است. نتايج بدست آمده از آزمايش اسپكتروگرافي نشان م يدهد كه مقدار آهن در ماه آوريل به شدت افزايش يافته كه نشانه وجود فرسايش شديد م ي باشد. ولي در ماه بعد به مقدار طبيعي برگشته است و ظاهرًا مشكل خودبخود حل شده است . اما در واقع با افزايش شدت فرسايش ابعاد ذرات بزرگتر از محدوده قابل تشخيص با روش اسپكتروگرافي شد هاند[ ۵]. بنابراين عدم توجه به روش آزمايش م يتواند منجر به نتايج كام ً لا اشتباهي شود. [ شكل شماره ( ۳) – نتايج بدست آمده از آزمايش نمونه روغن هاي گرفته شده در ماههاي مختلف [ ۵ ۹- تصحيح معيارها بوسيله تجربه هاي عملي از مقاسيه پيش بيني هاي حاصل از آزمايش و شرايط واقعي دقت ارزيابي ها و تفسيرهاي آزمايشگاه تعيين مي شود . معيارها بايد بوسيله تجربه عملي اصلاح شود. بخشي از اين تجربه از بازخوردهاي بهره بردار كه مي تواند موارد زير را شامل م يشود بدست م يآيد: - شرايط غير عادي دستگاه و روانكار از نظر بهره بردار - نتايج و كشفيات هر بازديدي كه بعنوان توصيه برنامه تحليل روغن انجام شده ٧ - شرايط غير عادي روانكار و دستگاه كه قبلا با تحليل روغن نشان داده نشده بود - اطلاعات حاكي از تغيير در عملكرد دستگاه و شرايط محيطي عملكرد - نتايجي كه از سرويس و نگهداري حاصل شده ۱۰ - نتيجه گيري براي اينكه بتوان ارزيابي و تحليل درستي از نتايج آزماشات روغن بدست آورد رعايت موارد زير توصيه م يشود: - نمونه گيري منظم و پيوسته - انجام نمونه گيري به روش صحيح - توجه به شرايط كاركرد و بارگذاري دستگاه - ايجاد بانك اطلاعاتي جامع و ثبت اطلاعات مفيد و مورد نياز - مدنظر داشتن توصي هها و راهنماييهاي سازندگان تجهيزات و توليد كنندگان روغن - ارزيابي همزمان مقدار مطلق كميتها و تغييرات آنها - آشنايي با آزمايشهاي انجام شده و محدوديتهاي آنها - ارزيابي همه جانبه و در صورت لزوم تعيين معيارهاي موردي براساس اهداف تعريف شده - و آموزش و ارتقاي دانش همه افرادي كه با برنامه ارتباط دارند.
  2. اصولاً ماشين آلاتي كه در كارگاه مورد استفاده قرار مي گيرنند عبارتند از : الف) ماشين آلات سنگين مانند : لودر ، بلدوزر ، گريدر ، اسكريپر – غلتك ، غلتك هاي استاتيكي و ديناميكي ، بيل مكانيكي . ب)ماشين آلات نيمه سنگين مانند : كمپرسي ، آبپاش ، جرثقيل كاميوني ، تراك ميكسر ، پمپ بتون فينشر . ج) ماشين آلات سبك مانند : لندرور ، پيكان و غيره د) ساير ماشين آلات كارگاهي (ماشينهاي متفرقه) مانند : ويبراتور – دستگاه بتون بتونير – موتور جوش – تسمه نقاله – سنگين شكن – ماسه شور و شن شور – ماسه ساز و غيره . بلدوزر مقدمه: اصولاً تراكتور وسيله اي است براي هل دادن و كشيدن اسكريپرها – واگنها – غلتكها . اگر به ابتداي اين وسيله يك تيغه نسبتاً بزگ هم براي حمل مواد وصل شود و اين تيغه ثابت باشد ماشين حاصله بلدوزر ناميده مي شود . يك تيغه متحرك باشد به آن آنگلدوزر گويند . در انگلدوزر ، زاويه چرخش در صفحه قائم حدود 30 الي 40 درجه است . همچنين به بلدوزر چرخ لاستيكي مفصل دار و كمرشكن نيز گويند كه اين مفصل باعث زياد شدن قدرت مانور ماشين مي شود . موارد استفاده از بلدوزر ، زاويه چرخش در صفحه قائم حدود 30 الي 40 درجه است . همچنين به بلدوزر چرخ لاستيكي مفصل دار كمرشكن نيز مي گويند كه اين مفصل باعث زياد شدن قدرت مانور ماشين مي شود . موارد استفاده بلدوزر ها عبارتند از : 1-تسطيح زمين و پاكسازي آنها از بوته و كنده هاي درخت . 2-جابجاكردن توده خاك به صورت فشار دادن آن تا مسافتي حدود 300 فوت (91.44 m) (توضيح اينكه حدوداً حداكثر فاصله حمل توسط بلدوزر را 90 متر در نظر مي گيرند) 3-ايجاد راههاي اوليه در كوهستانها و زمينهاي سنگلاخي 4-كمك و فشار دادن به اسكريپها 5-پخش كردن خاك در خاكريزها 6-پشته كردن خاك در كنار نهرهاي ايجاد شده 7-تسطيح و پاكسازي بقاياي مانده از عمليات ساختماني 8-نگهداري راههاي موقت خاكي 9-پاكسازي محل گودال قرضه و گودالهاي كف معادن انواع تيغه هاي بلدزورها 1-تيغه مستقيم 2-تيغه يونيور سال 3-تيغه كوشن -4تيغهV شكل -5 تيغه انگل دورز لودر مقدمه: اصولاً لودر يا بيل بار كن يكي از مهمترين ماشين آلات ساختماني مي باشد كه در انواع مختلفي طراحي و ساخته مي شود . اين ماشين از نظر شكل ظاهري به لودر معمولي ، لودر معدن ، آرم لودر (Arm liader) و اورهد لودر (overhead liader) تقسيم بندي مي شود كه به طور كلي در دو نوع چرخ لاستيكي و چرخ زنجيري كه هر دو آنها به صورت هيدروليكي كار مي كنند ساخته شده است . همچنين لودر داراي جامهاي مختلفي از قبيل : جامهاي معمولي ، جام سنگ گير – جام سنگ گير – جام كنده گير – جام پوشال گير و جام مواد سبك دانه و جام همه كاره است كه هر كدام براي كار مشخص ساخته شده اند . همچنين دو نوع جام يكپارچه و چند پارچه وجود دارد كه نوع چند پارچه آن داراي انعطاف پذيري بيشتري بوده مي تواند مانند كلامشان جهت خاك برداري قائم مورد مورد استفاده قرار گيرد . همچنين نوع ديگري از جام وجود دارد كه مي تواند عمل تخليه را از پهلو انجام دهد. كاميون كاميون معمولترين روش براي حمل و نقل مواد خاكي است و با انعطاف پذيري زياد بين پروژه ها سفر مي كند و داراي نوع كمپرسي كه مخصوص حركت در جاده و خارج جاده است ساخته مي شود كه انواع مخصوص خارج از جاده داراي ابعاد بزرگتر و ظرفيتهاي چند صد تني است . اصولاً تريليهاي مخصوص حمل خاك از واكن مخصوص حمل خاك به علاوه يك تراكتور يا كاميون تشكيل مي شود و مواد حاصل حمل شده در آنها اصولاً از عقب يا كف يا از پهلو تخليه شده در محل تخليه كاربرد دارد . مانند پهن كردن شن در لايه هاي اساس و زير اساس ميزان بار كاميون يا بار مجاز كاميون به مسائل زير بستگي دارد : 1-ظرفيت افقي خاك 2-ظرفيت كود شده خاك 3-ظرفيت اندازه گيري شده در كارخانه ساخت ماشين بايد به اندازه ماشينها ، بار گيري انجام شو تا از فرسودگي و قدرت مانورشان كاسته نشور در ضمن مي توان با اضافه كردن تخته هايي در بالا طرفيت باربند را اضافه كرد . سيكل حمل مواد به وسيله كامپيون شامل دو سيكل ثابت و متغير است . سيكل ثابت : مدت زمان لازم براي بارگيري ، حمل ، تخليه ، بازگشت ، مدت زمان لازم براي نوبت مجدد كاميون . سيكل متغير : بستگي به نوع و سرعت كاميون دارد كه در كاميونهاي مختلف متفاوت است . گريدر مقدمه: گريدر موتور دار اصولاً براي تنظيم شيب – شكل دادن شيبها و تسطيح دامنه خاكريزها و خاك برداريها – كندن جوي و مخلوط كردن و پراكندن مخلوط خاك و مواد قيري به كار مي رود . از اين ماشين در راه سازي و عمليات ساختمان نيز استفاده مي شود . همچنين براي برف روبي و برداشتن لايه هاي سست سطح زمين (پاكسازي زمين) نيز كاربرد دارد. در ضمن با دقت در عمليات گريدر مي توان مقدار قابل ملاحظه اي از هزينه پروژه ها را كم كرد . اصولاً عمل خاكبرداري از قسمتهاي بلند و خاكريزي در گودالها را عمل بالانس (تعادل) گويند و شكل بندي و تنظيم نهايي هر لايه از راه راه عمليات اصلاح گويند . حداكثر تلرانسها يا رواداريهاي قسمتهاي مختلف راه كه توسط گريدر تنظيم مي شود عبارتند از : Subgrade (سابگريد) 8-4 mm در متر Sub base (ز ير اساس) 4-2 mm در متر Base (اساس) 1 mm در متر در رويه رواداري 0 mm در متر كه البته اين مقادير در مورد فرودگاهها و شاهراهها كمتر هم خواهد شد . توضيح اينكه : مقدار خطاي مجاز قابل قبول در راه سازي را تولرانس يا رواداري گويند .اصولاً اگر در نگهداري و حفاظت جاده اي از گريدر استفاده و در بالا بردن توليد و كم كردن هزينه تأثير به سزايي دارد و اين ميزان ازدياد توليد تا 20% هم مي تواند باشد . انواع غلتكها مقدمه: اصولاً غلتكها وسيله اي براي متراكم كردن مصالح خاكي و سنگي هستند كه از چهار پارامتر وزن استاتيكي – ضربه – ارتعاش و كنترل براي كوبيدن خاك استفاده مي كنند كه وجود اين پارامترها بستگي به نوع غلتك دارد . تمام ماشين آلات متراكم كننده وزن استاتيكي دارند و بهترين ماشين براي تراكم يك خاك بخصوص ماشيني است كه از تغيير محل جانبي خاك در اثر تراكم جلوگيري مي كند و تغيير حركت جانبي را به صورت تغيير حركت عمودي در بياورد . نيروهاي ضربه و ارتعاش داراي شكل نيرويي مشخص و مثل هم هستند و فقط فرق آنها در تعداد تواتر آنهاست كه در ضربه تعداد تواتر 10 ضربه در ثانيه و در ارتعاش تعداد تواتر 80 ضربه در ثانيه است . همچنين پارامتر ارتعاش در مورد خاكهاي غير چسبنده از تأثير بسيار زيادي برخوردار است . انواع غلتكها -پارچه بزي يا زايده دار 2-با چرخ فولادي صاف 3-غلتك پنوماتي 4-غلتكهاي لرزنده
  3. [h=2]اثر پوستی در راه آهن برقی[/h] در نگاه اول شاید اینگونه به نظر برسد که امپدانس­های وابسته به فرکانس قطار فقط در سیستم­های تراکشن ac دارای اهمیت می­باشند و مطالعه درباره ­ی سیستم­های ریلی dc تنها به پارامترهای dc محدود می­گردد. همچنین شاید یک فرد انتظار داشته باشد که سیستم ریلی dc از نظر تخریب هارمونیکی ایمن باشد ولی تحقیقات و مطالعات زیادی، مشکلات هارمونیکی را گزارش می­ دهند و نیاز به مطالعات برای درک و محاسبه­ ی امپدانس­های وابسته به فرکانس را برای سیستم قدرت تراکشن dc امری ضروری می­ پندارد. هارمونیک­ها در موتور ماشین­ها ناشی از عملکرد کلیدهای اینورتر کنترل شده­ی الکترونیک قدرت بوده و همچنین ناشی از ریپل ولتاژ یکسوسازها در پست تغذیه تراکشن می باشد. حالت­های گذرا نیز ناشی از شتاب­گیری و ترمز قطارها و خطاهای اتصال کوتاه می­باشند. یک نگاه کلی به تحقیقات انجام شده نشان می­دهد که مشکلات مربوط به هارمونیک­ها و حالت­ های گذرا در سیستم­های تراکشن dc به خوبی جمع آوری شده­ اند. تاریخچه Fracchia در سال 1994 مقایسه­ای بین خطاهای اتصال کوتاه یک سیستم قدرت مترو 750 ولت dc با استفاده از مدل امپدانسی فرکانس ثابت و مدل امپدانسی وابسته به فرکانس انجام داد و یک تفاوت مهمی را در نرخ اولیه­ی صعود جریان برای پست نزدیک محل خطا و در ریپل جریان خطا مشاهده نمود. Taufiq و Xiaoping در سال 1989 یک روش حوزه­ی فرکانسی را برای شناسایی هارمونیک­های طرف dc تولیدشده توسط اینورتر تراکشن ارائه نمود. Coles در سال 1994 هارمونیک­های تولید شده توسط اینورترهای کنترل شده­ ی الکترونیک قدرت را در لکوموتیوها و یکسوسازهای پست یک سیستم ریلی 3 کیلوولت dc شناسایی کرد. Steyn و Wyk در سال 1994 جریان­های هارمونیکی تولیدشده توسط لکوموتیو 3 کیلوولت با تراکشن dc را در سیستم ریلی آفریقای جنوبی مورد مطالعه قرارداد و روی عدم عملکرد مناسب سیستم­های سیگنالینگ تحقیق کرد. این عدم کارآیی به دلیل هارمونیک­های ناشی از تداخل الکترومغناطیسی بود. Hill در سال 1995 هارمونیک های تشدید را –که ناشی از اندوکتانس­های سری ریل و خازن­های موازی *****ها در لکوموتیو بودند – در یک سیستم راه آهن 3 کیلوولت dc مورد مطالعه قرار­داد. از آنجا که اندوکتانس ریل با حرکت قطار تغییر می­کند، هارمونیک منتجه از فرکانس تشدید با موقعیت قطار تغییر خواهد­کرد. برای درک بهتر این پدیده ی جالب Fracchia در سال 1996 یک مدل تصادفی را برای تغییرات امپدانس هارمونیکی در ریل dc ارائه نمود. مقالات ارائه شده در گذشته نشان دهنده­ ی اهمیت درک امپدانس ریل وابسته به فرکانس در سیستم تراکشن dc می­باشد. یک مشکل مهم برای محاسبه­ی امپدانس وابسته به فرکانس ریل­های متحرک شکل بی قاعده­ ی سطح مقطع ریل می­باشد. ریل­های متحرک از مواد مغناطیسی تهیه می­ شوند که این امر محاسبات را پیچیده­تر می­سازد. در این فصل به بررسی مشکل ریل قدرت به واسطه­ ی امپدانس وابسته به فرکانس می­پردازیم. امپدانس وابسته به فرکانس خود نیز ناشی از اثر پوستی می باشد. بررسی اثر پوستی اثر پوستی یک پدیده­ ی شناخته شده است و زمانی که جریان متناوب از یک هادی عبور کند اتفاق می­افتد. میدان مغناطیسی متغیر با زمان که توسط جریان ac تولید می­شود منجر به توزیع غیریکنواخت جریان الکتریکی در سطح مقطع هادی می­گردد. جریان الکتریکی تمایل به تمرکز در نزدیک سطح هادی دارد و این امر منجر به افزایش مقاومت و کاهش اندوکتانس داخلی می­گردد. اثر پوستی مسأله­ ی پیچیده­ای است که به صورت تحلیلی برای حالت­های بسیار کمی قابل حل می باشد. بیشتر نمونه­های معمول به ورقه­های صاف بینهایت و خطوط استوانه ای مستقیم بلند محدود می­شود. مورد اول مربوط به عمق نفوذ می­باشد در حالیکه مورد دوم از توابع بسل برای تحلیل راه حل­های خود سود می­برد. از آنجائیکه مدل هادی استوانه­ای در عمل به مواردی همچون خطوط انتقال سیستم­های الکتریکی قابل اعمال می­باشد، پیش بینی امپدانس هادی با سطح مقطع­های پیچیده (نظیر ریل­ها و کابل­ها) با در نظر گرفتن اثر پوستی عمل دشواری خواهد بود. یک مدل تحلیلی تقریبی توسط Ametani و Fuse در سال 1992 برای محاسبه­ی امپدانس وابسته به فرکانس هادی­هایی با سطح مقطع نامنظم پیشنهاد شده است. آنها روش خود را بر روی هادی های کابل که دارای سطح مقطع به شکل فن بودند با دقت قابل قبول تست کردند. در مورد ریل قدرت به دلیل داشتن سطح مقطع با شکل نامنظم این عمل پیچیده­ تر خواهد بود. بنابراین مطالعات متعددی جهت محاسبه­ ی امپدانس ریل خود را معطوف به روش­های عددی نمودند. یک روش شناخته شده عددی برای محاسبات اثر پوستی برای هادی­ها با سطح مقطع نامنظم روش اجزاء محدود می­باشد که در فصل دوم بررسی شد.. این روش برای حل روابط تفاضلی و همچنین محاسبه­ی جریان­های الکتریکی و میدان مغناطیسی در هادی به کار می­ رود. با توجه به اینکه روش اجزاء محدود توانایی تبدیل شکل نامنظم را به مش­های عددی دارد روش جالبی می­باشد. مشکلات اساسی برای اِعمال کردن روش اجزاء محدود به مدل ریل مربوط به مش­ بندی سطح مقطع ریل و اطراف آن بوده و همچنین در تعیین شرایط مرزی برای رسیدن به دقت قابل قبول می­باشد. برنامه­های نرم افزار روش اجزاء محدود برای تحلیل میدان مغناطیسی دارای هزینه­ی زیادی می­باشند که این امر در برخی از موارد استفاده از روشی با هزینهی پایین تر را ترغیب میکند. یک روش جایگزین برای حل اثر پوستی، مدل شبکه براساس تئوریهای اندوکتانس تزویجی میباشد. این روش برای اولین بار توسط Silvester در سال 1966 معرفی گردید و به صورت گسترده برای محاسبات توزیع جریان و امپدانس وابسته به فرکانسِ هادیهایی با سطح مقطع نامنظم مورد استفاده قرار گرفت. مثالهای کاربردی این روش هادیهای کابل و خطوط میکرواستریپ در مدارهای مجتمع میباشد. روش اندوکتانس تزویجی به طور خلاصه به صورت زیر می تواند تشریح شود: سطح مقطع هادی به n مربع یا ذوزنقهی مساوی تقسیم میگردد. با فرض توزیع یکنواخت جریان، هر زیرهادی دارای شاخههای موازی از R-L سریِ n برابر میباشد. بنابراین توزیع جریان واقعی در سطح مقطع رسانا با جریان عبوری از شاخه های R-L تخمین زده می­شود. از آنجا که n به اندازه­ی کافی عدد بزرگی می­باشد، یک نتیجه با دقت قابل قبول بدست می­آید. روش اندوکتانس تزویجی یک روش مبتنی بر مدل مدار می­باشد که اگر چه قدرت روش اجزاء محدود را ندارد ولی برای مهندسین برق روش شناخته شده­ ای است. در این فصل اعمال روش اندوکتانس تزویجی برای تحلیل اثر پوستی ریل قدرت بررسی می­شود. توزیع جریان و همچنین امپدانس ریل قدرت که به صورت تابعی از فرکانس می­باشد محاسبه خواهند شد. پس از روش چگونگی تقسیم سطح مقطع ریل که منجر به مدل­کردن ریل با استفاده از مدارهای تزویج مغناطیسی می­گردد، معرفی خواهد شد. سپس یک رابطه­ی ریاضی برای پارامترهای مدار تزویج ارائه خواهد شد. این رابطه روابط ماتریسی مدار، جریان­ها و امپدانس مدار را در فرکانس خواسته شده به دست می­آورد. در انتها نتایج شبیه­ سازی، توزیع جریان در سطح مقطع ریل در فرکانس­های متفاوت با نمودارهای دوبعدی و سه بعدی نشان داده­می­شود. همچنین مقاومت و اندوکتانس ریل قدرت – که تابعی از فرکانس می­باشند – نیز نشان داده می­شود. یک دید کلی از روش اندوکتانس تزویجی این است که تعداد زیرهادی­های موردنیاز به سرعت با افزایش فرکانس افزایش می­ یابند که این امر منجر به افزایش ابعاد ماتریس و همچنین زمان محاسبات خواهد شد. برای غلبه بر این مشکل روشی ارائه می­شود که از نظر اقتصادی به صرفه می باشد و در زمان محاسبات و ظرفیت اشغالیِ حافظه صرفه جویی می­ کند.
  4. آشنایی با تاریخچه قطار شهری در ایران نخستین گفت و گو درباره احداث قطار شهری در تهران و اجرای آن در حدود سال 1267 شمسی بین تهران و شهر ری -حرم حضرت عبدالعظیم(ع)- انجام شد در سال 1350 مطالعات اجتماعی، اقتصادی و ترافیکی شهر تهران بوسیله دو شرکت خارجی صورت گرفت و پیشنهاد سیستم مختلط حمل و نقل شهری تهران (شبکه خیابانی، کمربندی و شبکه مترو) در سال 1353ارائه شد. در سال1354 قانون تاسیس شرکت راه آهن شهری تهران و حومه به تصویب رسید. عملیات اجرایی خط 1 قطار شهری تهران در سال 1356 آغاز و در بین سال‌های 1359 تا 1365 متوقف شد. خط قطار حومه‌ای تهران - کرج در سال 1377 افتتاح شد و فاز اول (فلکه دوم صادقیه - میدان امام خمینی (ره)) خط 2 قطار شهری تهران در سال 1378 به بهره‌برداری رسید. انجام مطالعات جامع حمل و نقل شهر اصفهان در سال 1355 توسط مشاور خارجی و همچنین انجام مطالعات جامع حمل و نقل شهر اصفهان توسط سازمان برنامه و بودجه استان در سال 1359 و انجام مطالعات جدید به مدت یکسال پس از آن توسط مشاور خارجی. تاسیس سازمان قطار شهری اصفهان در سال 1370. انجام مطالعات شهر اصفهان بمنظور تعیین مسیرهای اصلی حمل و نقل عمومی و سیستمهای حمل و نقل شهری مناسب بین سالهای 73-1371 و انجام مطالعات امکان سنجی آن در سال 75-1374 توسط مشاوران خارجی و همچنین آغاز عملیات اجرایی خط 1 قطار شهری اصفهان در سال 1380. مطرح شدن موضوع مطالعه و احداث قطار شهری تبریز در 1369 برای اولین بار در مجلس شورای اسلامی. تاسیس سازمان قطار شهری تبریز در سال 1380 و انجام مطالعات امکان سنجی خطوط قطار شهری تبریز در اواخر همان سال و آغاز عملیات اجرایی خط 1 قطار شهری تبریز در سال 1381. انجام مطالعات اولیه سیستم حمل و نقل عمومی شیراز در سال 1355 توسط مشاور خارجی و پس از آن انجام مطالعات جدید شهر شیراز در سال 1369 توسط جمعی از اعضا هیئت علمی دانشگاه و تائید ضرورت استفاده از شبکه ریلی به عنوان توسعه سیستم حمل و نقل عمومی. بازبینی مطالعات قبلی شهر شیراز در جهت تکمیل و تدوین مطالعات جامع حمل و نقل عمومی در سال 1378 و ارائه مسیرهای مناسب جهت راه اندازی مترو و در نهایت انتخاب و ارائه گزینه برتر از بین آنها. تاسیس سازمان قطار شهری شیراز در سال 1380 و آغاز عملیات اجرایی خط 1 قطار شهری شیراز در سال 1381. انجام مطالعات جامع حمل و نقل شهر مشهد بین سالهای 73 تا 78 و مطالعات توسعه شبکه حمل و نقل ریلی بین سالهای 81 الی83 توسط پژوهشکده حمل و نقل دانشگاه صنعتی شریف. تاسیس شرکت قطار شهری مشهد در سال 1374 و آغاز عملیات اجرایی خط 1 قطار شهری این شهر در اواسط سال 1379 و در نهایت اتمام عملیات اجرایی بخش اول خط 1 قطار شهری مشهد در سال 1386. تاسیس سازمان قطار شهری کرج در سال 1380 . راه اندازی خط 1 قطار سریع السیر کرج - مهرشهر در سال 1383 و آغاز عملیات اجرایی خط 2 قطار شهری کرج در اواخر سال 1384. تاسیس سازمان قطار شهری اهواز در سال 1381 و شروع مطالعات مربوط به احداث قطار شهری در اواخر همان سال و در نهایت آغاز عملیات اجرائی خط 1 قطار شهری اهواز در اواخر سال 1384. تاسیس سازمان قطار شهری کرمانشاه در اوایل سال1387 و شروع مطالعات مربوط به احداث قطار شهری در سال 1384 و در نهایت هم اکنون در مرحله فاز اول مطالعات می باشد. تاسیس سازمان قطار شهری قم دراواخر سال 1387و شروع مطالعات مربوط به احداث قطار شهری سال 1386 و در حال حاضر در مرحله تکمیل مطالعات می باشد.
  5. ایمنی در جوشکاری از آنجائیکه جوشکاری به عنوان کار گرم در صنعت از اهمیت فوق العاده برخوردار بوده و به لحاظ استفاده از دستگاه های مختلف که از برق و گاز برای این کار استفاده می نمایند ، باید هم از ایمنی دستگاههای برقی و همچنین از ایمنی سیلندرها اطلاعات کافی داشته باشیم . در این جزوه سعی شده است مواردی را در این رابطه به اطلاع شما برسانیم. جوشکاری جوشکاری برق: در نوع اول : با استفاده از جریان برق ( مستقیم ) عملیات جوشکاری انجام می شود ، که بدلیل استفاده از جریان برق ، موارد ایمنی برق شامل سالم بودن کابل ها ، وود سیم ارت ، دو شاخه ، در پوش موتورها در مرحله اول الزامی است. در مرحله بعد استفاده از وسایل ایمنی جوشکاری شامل : ماسک ، عینک ، لباس کار ضخیم ، دستکش چرمی ، کفش ایمنی ساق بلند و غیره . مراقبت از كابلهاي جوشكاري : فرسودگي كابلها در كارگاههاي جوشكاري زياد به چشم مي خورد و علت آن عدم رعايت اصول حفاظتي در كارگاه مي باشد از اين رو نكاتي چند در مورد مراقبت از كابل ها را يادآور مي شويم : از تاب خوردن بيش از حد كابل جلوگيري شود . از سقوط اجسام روي كابل جدا‏ خودداري شود . از تماس قطعات داغ و پاشيده شدن مذاب روي كابل جلوگيري شود. حدالمقدور كابل جوشكاري كوتاه و مناسب انتخاب گردد تا علاوه بر افت ولتاژ در اثر طويل بودن ، كابلها كمتر دچار آسيب گردند. ز عبور وسايل حمل ونقل و كاميون و غيره از روي كابل جدا خودداري شود و در صورت ضرورت كابل از داخل لوله هاي فلزي مناسب ،به گونه اي كه خراشيده نگردد،عبور داده شود. پس از پايان كار كابلها به طور منظم جمع آوري و در محل مناسب نگهداري شوند. وسایل ایمنی لازم شامل: عینک شیشه رنگی - دستکش چرمی جوشکاری - آچار مخصوص باز و بسته نمودن شیر آلات که در زمان استفاده جرقه ای تولید نکند - وسایل اطفای حریق سیار. موارد متفرقه دستگاه سنگ فرز : از این وسیله در کارهای مربوط به جوشکاری استفاده زیادی می شود که در رابطه با آن رعایت نکات زیر الزامی است: - دستگاه حتماً دو شاخه داشته باشد . - صفحه محافظ و دستگیره نصب شده باشد . - در زمان تعویض صفحه سنگ ، حتماً دو شاخه را از برق درآورده باشیم و به کلید دستگاه اکتفا ننمائیم . - در زمان کار به نوع صفحه سنگ مورد استفاده توجه نماییم. (در نوع 3 میلیمتری امکان شکسته شدن بیشتر است) - تعمیر دستگاه فقط توسط افراد متخصص صورت پذیرد تا بتوانند پس از تعمیر ، دور آنرا اندازه گیری نمایند. - دور سنگ ، با دور ماشین فرز یکسان باشد . - از سنگ فرز سیار بصورت ثابت استفاده نکنید زیرا خطر دزدیدن کار و گیر کردن آن بین حفاظ و شکستن سنگ را در بردارد . - قبل از شروع به کار بررسی نمایید که سنگ فرز ترک نداشته باشد . - سنگ مخصوص برش سنگ و موزاییک با نوع مخصوص فلز تفاوت دارد بنابراین برای هر کار از سنگ مخصوص استفاده کنید . - سنگ با ضخامت 6 میلیمتر فقط برای صیقل دادن باید مورد استفاده قرار گیرد . دستگاه گرم کننده الکترود ( oven) : از آنجائیکه این دستگاه ها برقی می باشند ، رعایت موارد ایمنی برق در مورد آنها الزامی است . همچنین به این امر هم باید توجه نمود که به دلیل حرارت بالا در زمان خارج کردن الکترود از دستکش چرمی استفاده شود و درب آن در زمان کار کردن قفل شود . گازهای زیان آورد : گازهای حاصل از سوخت و سوز الکترود یا دیگر مواد جوشکاری می تواند بخصوص در یک محیط بسته برروی بدن اثرات زیان آوری داشته باشد . بنابراین در زمان جوشکاری در چنین محیط هایی باید از ماسک تنفسی و تهویه استفاده نمود . عینکهای محافظ : همانطور که پیش از این گفته شد یکی از وسایل ایمنی عینک می باشد که می تواند سهم بسزایی در کاهش حوادث چشمی ایفا نماید . زیرا در زمان جوشکاری در اغلب موارد بدلیل بی توجهی به اصطلاح گل جوش بدون استفاده از عینک محافظ تکانده می شود که بدلیل گرم بودن اگر به چشم اصابت نماید می تواند باعث آسیب جدی گردد . موارد ایمنی در انواع جوشکاری : 1- مجوز کار معتبر ( شامل تست گاز در محفظه های بسته و امکان بوجود آمدن اشتعال یا انفجار در محیط ) 2- نصب علایم هشدار دهنده در محل کار 3- بازرسی منظم از دستگاه ها و لوازم با تهیه نمودن چک لیست های لازم در این رابطه 4- آموزش نحوه استفاده صحیح از وسایل و تجهیزات و نیز خطرات احتمالی در زمان کار و نیز روش مقابله با آنها 5- استفاده از وسایل ایمنی لازم که در انواع جوشکاری باید مورد استفاده قرار گیرند . 6- ضبط و ربط محیط کار پس از اتمام عملیات جوشکاری . نكات ايمني مربوط به جلوگيري از حريق : جوشكاري بايد در جايي انجام گيرد كه مصالح آتش گير در آنجا نباشد وقتي كه از دستگاه جوشكاري سيار استفاده مي شود در هر محل جديد قبل از شروع جوشكاري بايد بازرسي بعمل آيد و خطرات احتمالي ايجاد حريق مورد بررسي قرار گيرد وقتي كه محل كار مشكوك باشد مسئله بايد كتبا به مقامات صلاحيت دار اطلاع داده شده وكسب تكليف گردد وقتي جوشكاري در مجاورت مواد آتش گير صورت مي گيرد بايد دقت گردد كه ذرات مذاب و روباره گرم با مواد مزبور تماس پيدا نكند و باعث ايجاد حريق نشود . در صورتي كه دور كردن مواد مزبور از محل جوشكاري ميسر نباشد در موقع جوشكاري بايد روي آنها را با ورقه هاي سيمان و پنبه نسوز يا نظاير آن پوشانيد. ایمنی در جوشکاری(۲) جوشكار ها در گستره وسيعي از محيط هاي كاري مي توانند كار انجام دهند . از آنجايي كه هر محيط كاري مسائل منحصر به فرد خاص خود را دارد ، نمي توان همه خطراتي را كه ممكن است يك جوشكار با آن مواجه شود ،‌ پيش بيني نمود ، از اينرو ، اين مقاله به كارها و وظايف اصلي كه جوشكاران به طور عمومي انجام مي دهند ، مي پردازد .ëبه طور مشخص يك جوشكار چه كاري را انجام مي دهد ؟ يك جوشكار از تجهيزات و وسايل خاصي براي اتصال يا «جوش» فلزات به يكديگر استفاده مي كند . همچنين مواد و قطعات فلزي را برش و شكل مي دهد . جوشكاران بايستي بدانند كه چگونه فلز را براي جوشكاري يا برش آماده كنند، كدام روش جوشكاري را به كار برند، چگونه از وسايل خود به طور ايمن استفاده كنند، چگونه از دستورالعمل كار پيروي كنند و چه روشي را براي كنترل كيفيت بكار بندند. جوشكاران مي توانند در محل هايي كه سازه هاي فلزي، بويلر، ماشين آلات سنگين، هواپيما و كشتي ساخته مي شود كار كنند. همچنين اين افراد در بسياري از بخش هاي صنعتي نظير خودروسازي – صنايع نفت و گاز – توليدات صنعتي – جنگلباني – معادن – ساختمان و غيره مشغول بكار شوند. چه خطرات ايمني و بهداشتي يك فرد جوشكار را تهديد مي كند؟اصولاً خطرات در يكي از شش گروه زير طبقه بندي مي شوند. الف – بيولوژيكي: به دليل اينكه خطرات بيولوژيكي به محيط كار مربوط مي شود معمولاً جوشكاران را تهديد نمي كند؟ ب – شيميايي: هنگام جوشكاري فيوم هايي توليد مي شود كه مخلوطي از تركيبات اكسيدهاي فلزي – سيليكات ها و فلوروئيدها مي باشد. فيوم هنگامي توليد مي شود كه يك فلز تا بالاي نقطه جوش خود گرم شود و سپس بخارات آن به شكل ذرات خيلي ريز جامد تبديل گردد. ج – ارگونومي: بسياري از آسيب ها و جراحات جوشكاران در نتيجه كشيدگي، دررفتگي ، و يا تغيير شكل عضلات آنها مي باشد. جوشكاران اغلب مجبورند كه: وسايل و مواد سنگين را بردارند يا حركت دهند، به مدت طولاني در موقعيت نامناسب كار كنند، ابزار سنگين جوشكاري را به مدت طولاني در دست نگهدارند و حركت هاي تكراري انجام دهند. د – جوشكاران در معرض آسيب هاي فيزيكي زير مي باشند: سرو صدا زياد، سرما يا گرماي شديدقوس، شعله جوشكاري باعث ايجاد، انتشار نورهاي شديد مرئي، اشعه هاي ماوراء بنفش و مادون قرمز مي شود. اشعه هاي گاما يا ايكس نيز توسط دستگاههاي تست و بازرسي و يا ماشين هاي جوشكاري مي تواند ايجاد شود. هـ - ايمني جوشكاران اغلب مجبورند كه: - در ارتفاعات كار كنند. - در فضاهاي محصور كار كنند. - در اثر كار ممكن است دچار شوك الكتريكي يا برق گرفتگي شوند.ديگر خطرات موجود عبارتند از: - پرتاب ذرات كه ممكن است وارد چشم يا پوست آنها شود. - بريدگي و زخم حاصل از لبه هاي تيز فلزات - سوختگي در اثر تماس با سطوح داغ، شعله و جرقه - آتش سوزي در اثر جرقه، شعله يا فلزات داغ (اين حالت ها زماني رخ مي دهد كه در هواي محيط، اكسيژن زياد مي شود و بنابراين آتش سوزي راحت تر اتفاق مي افتد) همچنين آتش سوزي ممكن است در اثر نقص عملكرد وسايل باشد. دقت داشته باشيد كه لباسهايي كه آغشته به روغن يا گريس باشند راحت تر مي سوزند. آستين يا شلواري كه تا خورده و بالا زده شده باشد مي تواند جرقه ها را جذب كند و خطر آتش سوزي را افزايش دهد. و – رواني: تقاضا براي كار و احتمال بيكاري نيز باعث بروز استرس مي شود. بعلاوه برخي جوشكاران ممكن است مجبور باشند كه در شيفت هاي بيشتر و يا ساعات طولاني تري در يك روز كار كنند كه اين امر بر روي سلامتي آنها اثر منفي دارد. آيا جوشكاري در درازمدت اثرات سوئي بر روي سلامتي جوشكار دارد؟ - عفونت ناحيه تنفسي در جوشكاران بيشتر از سايرين ديده شده است. به نظر مي رسد كه تحريكات شيميايي حاصل از تماس با فيوم ها عامل بروز عفونت در اين ناحيه باشد. - امراض و بيماريهاي ريوي كه در اثر تنفس ذرات معدني يا فلزي ايجاد مي گردند. - برخي سرطان ها (مثل كبد – بيني – سينوس ها – معده و شش) سازمان بين المللي تحقيقات سرطان (IARC) فيوم هاي جوشكاري را جزء عوامل سرطان زا قرارداده است. - احتمال از دست دادن شنوايي - تماس با اشعه ماوراء بنفش موجب بروز بيماريهاي مزمن و آسيب چشم ها و پوست مي گردد. - آسيب سيستم عصبي در اثر تماس با فيوم هاي سرب – منگنز و آلومينيوم. - بيماريهاي تنفسي ناشي از غلظت بالاي دي اكسيد كربن و ميزان كم اكسيژن (خصوصاً در مناطق داراي تهويه ضعيف) - مسموميت مزمن هنگامي كه مواد خاصي در فيوم باشد مثل روي يا كادميوم، بي فنيل هاي پلي كلرينه (ناشي از تجزيه روغن هاي ضد خوردگي) يا مواد حاصل از تجزيه رنگ ها . ë چه اقدامات پيشگيرانه اي را مي توان انجام داد؟ - نصب سيستم تهويه موثر هر جا كه امكان پذير باشد. - استفاده دائم از وسايل حفاظت فردي، جوشكاران بايستي از عينكي كه آنها را در مقابل اشعه ماوراء بنفش مصون مي دارد استفاده كنند. همچنين بايد گوشي داشته باشند. اگر تهويه موضعي مؤثر يا نصب آن عملي نباشد، بايستي از وسايل مقتضي استفاده نمود. پيش بند و دستكش هاي چرمي نسوز نيز به حفاظت دست ها و لباس ها كمك مي كند. - اطمينان از اينكه مواد قابل احتراق و اشتعال دور از محل كار انبار شده اند. - داربست ها و نردبانها را بايد قبل از استفاده بازديد و بازرسي نمود. كارگران بايد نحوه جلوگيري از سقوط وسايل و استفاده صحيح آنها را فرا گيرند. - آموزش روشهاي بالا رفتن ايمن - اگر لازم است كاري در موقعيت نامناسب از نظر ارگونوميكي انجام شود (بطور مثال دست فرد بالاي سطح شانه ها قرار گيرد) بايد زمان استراحت كافي به كارگر داده شود. روش هاي كاري ايمني كه در حين عمليات جوشكاري بايد مدنظر قرار گيرند شامل چه مواردي است؟ جوشكاران لازم است موارد زير را بدانند: - اطلاعات عمومي در مورد جوشكاري - روش هاي صحيح انتخاب، استفاده و نگهداري وسايل حفاظت فردي - روش هاي ورود به فضاهاي محصور - روش هاي حفاظت از سقوط - چگونگي كار كردن ايمن و استفاده مناسب از مايعات قابل اشتعال و احتراق - چگونگي استفاده ايمن از گازهاي متراكم و تحت فشار - چگونگي استفاده از تجهيزات انتقال نيرو - استفاده ايمن و مناسب از نردبانها ، سكوها و داربست ها - روش هاي حمل دستي مواد مقدمه ای بر لزوم رعایت ایمنی کار : وقتي انسان در انجام كار به ميزان بسيار ناچيزي از درستي انجام كار دور مي‌شود (كه در بسياري از موارد اين دور شدن كاملا غيرعمد و بعضا به دلايلي اجباري است) نتيجه كار لطمه بزرگي مي‌خورد و آنطوريكه بايد بهتر و بيشتر و مورد پسندتر باشد نمي‌گردد. يا اينكه وقتي در انتخاب مواد اوليه و كيفيت آنها دقت كافي مبذول نمي‌گردد (كه مي‌تواند بدلايل اقتصادي، جغرافيايي، سياسي و . . . باشد) منجر به پايين آمدن كيفيت محصول و نتيجه كار مي‌گردد. مواقعي كه ابزار و تجهيزات كار بخوبي نگهداري نشده و بدرستي مورد استفاده قرار نگيرند ضمن كوتاه شدن عمر كاري آن‌ها در بعضي مواقع شكستگي، فرسودگي و از كار افتادگي زودرس پيش آمده و باعث لطمه وارد شدن به اهداف انسان مي‌گردد. همه اين اتفاقات يعني پايين آمدن كيفيت محصول و نتيجه كار و كم شدن آن نسبت به تلاشي كه براي انجام كار مبذول شده، از همان ابتدا كه بشر شروع به كار نموده وجود داشته است و به همين دليل يكي ديگر از موضوعاتي كه مورد توجه انسان قرار گرفته ايمني كار مي‌باشد.ايمني كار يعني تلاش براي جلوگيري از آنچه كه باعث كاهش ميزان محصول يا نتيجه كار و پايين آمدن كيفيت آن و هدر رفتن نيرو و تلاش‌هاي صرف شده در انجام كار ميگردد خطرات بهداشتی جوشکاری گازها و فیوم ها: «دود » جوشکاری مخلوطی از ذرات بسیار ریز ( فیوم ) و گازها می باشد . بسیاری از مواد موجود در دود جوشکاری مثل کروم ، نیکل ، آرسنیک ، آزبست ، منگنز ، سیلیس ، بریلیوم ، کادمیوم ، اکسیدهای نیتروژن ، فسژن ، اکرولئین، ترکیبات فلوراید، مونوکسیدکربن ، کبالت، مس ، سرب ، ازن ، سلنیم و روی بسیار سمی می باشند . معمولاً گازها و فیوم های جوشکاری از منابع زیر تولید می شوند : - ماده اصلی یا فلز اصلی تحت جوشکاری یا ماده پرکننده مورد استفاده - پوشش ها و رنگ های روی فلز تحت جوشکاری یا پوشش الکترودها - گازهای مورد مصرف حاصله از سیلندرها - واکنش های شیمیایی که در اثر نور ماوراء بنفش حاصله از قوس الکتریکی و گرما ایجاد می شوند . - فرایند و مواد مصرفی مورد استفاده - آلودگیهای موجود در هوا مثل بخارات متصاعد شده از مواد پاک کننده وگریس زدا نام بردن از تمامی اثرات سوء بهداشتی در اثر جوشکاری بسیار مشکل می باشد ، زیرا ممکن است فیوم ها حاوی چندین نوع ماده مضر باشند ( بسته به عواملی که در بالا بدانها اشاره شد ) . هریک از ترکیبات موجود در گاز یا دود جوشکاری می توانند یک بخش خاص از بدن فرد را تحت تاثیر قرار دهند مثل ریه ها – قلب – کلیه ها و سیستم عصب مرکزی. با وجود این که کلیه جوشکاران در معرض خطر قرار دارند ، ولی افراد سیگاری دچار آسیب های شدیدتری می گردند . تماس با گازهای جوشکاری اثرات کوتاه مدت یا بلند مدت بر سلامتی افراد دارد که می توان آنها را به صورت زیر شرح داد : اثرات سوء بهداشتی کوتاه مدت: (حاد) تماس با فیوم فلزات ( مثل روی ، منیزیم ؛ مس و اکسید آن ) باعث بروز بیماریی بنام تب فیوم فلز می گردد . علائم این بیماری بین ۴ تا ۱۲ ساعت پس از تماس نمایان می شود و شامل احساس سرماخوردگی ، عطش ، تب، دردهای عضلاتی، درد قفسه سینه، سرفه، خس خس کردن، کوفتگی، حالت تهوع و احساس مزه بد در دهان است. برخی ترکیبات موجود در فیوم مثل کادمیوم در مدت زمان کوتاه نیز ممکن است کشنده باشند و گازهای متصاعد شده در فرآیند جوشکاری نیز بسیار خطرناک می باشند. برای مثال اشعه ماوراء بنفش منتشر شده در اثر واکنش با اکسیژن و نیتروژن موجود در هوا، ازن و اکسیدهای نیتروژن تولید می کند. این گازها در مقادیر زیاد کشنده اند و می توانند منجر به التهاب و تحریک بینی و گلو و بیماریهای شدید ریوی گردند. اشعه ماوراء بنفش تولیدی، با حلالهای هیدروکربنی کلردار مثل تری کلرواتیلن، ۱ و ۱ و ۱ تری کلرو اتان، متیلن کلراید و پرکلرواتیلن ترکیب می شود و گاز فشژن تولید می نماید. حتی مقادیر بسیار کم فسژن نیز کشنده است، اگر چه علائم اولیه مسمومیت با آن که شامل سرگیجه، احساس سرما و سرفه است، پس از ۵ تا ۶ ساعت ظاهر می شود. جوشکاری با قوس الکتریکی نباید هیچگاه در فاصله کمتر از ۲۰۰ فوت (۶۱ متر) از مخازن حاوی محلولهای گریس زدا انجام شود. اثرات طولانی مدت: (مزمن) مطالعه بر روی جوشکاران، افرادی که با شعله فلزات را برش می دهند و کارگرانی که در کنار کوره ها کار می کنند نشان می دهد که خطر ابتلا به سرطان ریه و گاهی اوقات سرطان حنجره و دستگاه ادراری در جوشکاران بیشتر از بقیه است. این موضوع نیز چندان غیر منتظره نمی باشد چرا که مواد سمی موجود در دود جوشکاری مثل کادمیوم، نیکل، بریلیوم، کروم و آرسنیک موادی هستند که باعث بروز سرطان ریه می گردند. ممکن است جوشکاران انواع مشکلات مزمن دستگاه تنفسی را نیز تجربه کنند، همانند: برونشیت، آسم، ذات الریه، امراض ریوی که در اثر تنفس ذرات فلزی ایجاد می شوند، کاهش ظرفیت تنفسی ریه، سیلیکوزیز (تنگی نفس در اثر تنفس مداوم ذرات حاوی سیلیس) و …. دیگر مشکلات و بیماریهای ناشی از جوشکاری عبارتند از: بیماریهای قلبی، بیماریهای پوستی، افت شنوایی، ورم معده، ورم روده کوچک و زخم معده و روده کوچک. همچنین جوشکارانی که در معرض فلزات سنگین مثل کروم و نیکل می باشند ممکن است دچار بیمارهای کبدی نیز گردند. جوشکارانی که با سطوح دارای پوشش آزبست کار می کنند نیز احتمال دارد به بیماریهای آزبستوز، سرطان ریه و بیماریهای دیگر ناشی از آزبست مبتلا شوند. چنین افرادی باید قبل از آغاز به کار با این مواد، آموزش دیده و از تجهیزات و وسایل حفاظتی مناسب نیز برخوردار باشند. سایر خطرات تهدید کننده سلامتی گرما: گرمای شدید و جرقه های ناشی از جوشکاری ممکن است باعث سوختگی شود. جراحات چشمی نیز از تماس با خاکستر داغ، تراشه فلزات، جرقه ها و الکترودهای داغ حاصل می شود، بعلاوه، تماس طولانی مدت با گرما منجر به استرس حرارتی در فرد خواهد گردید. جوشکاران بایستی از علائمی همچون خستگی، سرگیجه، کم اشتهایی، تهوع، درد ناحیه شکمی وبیحوصلگی آگاهی داشته باشند. تهویه، جداسازی و ایجاد فاصله مناسب با منبع حرارتی، رعایت فواصل استراحت و نوشیدن مایعات مناسب می تواند افراد را در برابر خطرات مرتبط با گرما محافظت نماید.نور مرئی، اشعه های ماوراء‌ بنفش و مادون قرمز شدت نور متصاعد شده از قوس الکتریکی جوشکاری باعث صدمه دیدن شبکیه چشم می شود، در حالیکه اشعه مادون قرمز باعث آسیب قرنیه و ابتلاء فرد به بیماری آب مروارید خواهد گردید. نور نامرئی ماوراء‌بنفش حاصل از قوس الکتریکی حتی در زمان بسیار کوتاه (کمتر از یک دقیقه) باعث بیماری برق زدگی چشم می شود. علائم این بیماری معمولاً ساعت ها پس از تماس با اشعه ماوراءبنفش بروز می کند و شامل احساس وجود شن و ماسه در چشم، تاری دید، درد شدید، اشک ریزش از چشم، سوزش و سردرد می باشد. قوس الکتریکی بر موادو اجسام موجود در محیط نیز اثر داشته و دیگر افراد مجاور محل جوشکاری را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. در حدود نیمی از بیماری برق زدگی چشم در افرادی ایجاد می شود که در محل حضور داشته ولی جوشکاری نمی کنند. افرادی که دائماً بدون حفاظت مناسب در محیط دارای اشعه ماورء بنفش کار می کنند ممکن است دچار آسیب های دائمی چشم شوند. تماس با اشعه ماوراء بنفش نیز باعث سوختگی پوست می شود که شبیه آفتاب سوختگی است و خطر ابتلاء به سرطان پوست را افزایش می دهد. سر و صدا: سر و صدای زیاد در محیط ممکن است به سیستم شنوایی آسیب وارد سازد، همچنین عامل ایجاد استرس و فشار خون و یا گاهی بیماریهای قلبی می باشد. کار کردن طولانی مدت در محیط دارای سر و صدای زیاد باعث ایجاد خستگی، حالتهای عصبی و بیحوصلگی افراد می شود. اگر افرادی در یک محیط پر سر وصدا کار می کنند کارفرما باید از استاندارد سر و صدای OSHA برای ارزیابی میزان سرو صدا و تعیین زمان مواجهه استفاده نماید . اگر سرو صدا به طور متوسط در هشت ساعت به ۸۵ دسی بل می رسد ، کارفرما باید برای فرد جوشکار گوشی مناسب تهیه کند و سالانه او را تحت معاینات پزشکی قرار دهد . آسیب های عضلانی – استخوانی: در بین جوشکاران شکایت از بیماریهای عضلانی _ استخوانی نظیر صدمات در ناحیه پشت بدن ، درد شانه ، کاهش قدرت ماهیچه ها ، درد مچ ، سفید شدن انگشتان و بیماری ناحیه زانو بیشتر دیده شده است. وضعیت فرد هنگام کارکردن ( مخصوصاً هنگام قرار گرفتن قطعه در بالای سر ، وجود لرزش در حین کار و حمل بارهای سنگین ) نیز در بروز اختلالات و بیماریهای فوق مؤثر است . این مشکلات را با روش های زیر می توان کاهش‌ داد :‌ _ حمل به روش مناسب _ عدم کار طولانی در یک حالت _ کار در ارتفاع مناسب _ استفاده از زیرپایی هنگامی که فرد به مدت طولانی به حالت ایستاده کار می کند . _ قرار دادن مناسب ابزار آلات و مواد _ به حداقل رساندن لرزش در حین کار خطرات ایمنی جوشکاری خطرات الکتریکی: اگر چه در جوشکاری از برق با ولتاژ کم استفاده می شود ، ولی خطر شوک الکتریکی همچنان وجود دارد ؛‌ شرایط محیط جوشکاری ( مثل محیط های مرطوب ) نیز ممکن است خطر شوک الکتریکی را تشدید کند . گاهی اوقات ممکن است یک شوک ضعیف منجر به سقوط یا حوادثی نظیر آن شود ولی شوک های شدید می توانند حتی سبب ضربه مغزی و مرگ فرد گردند . برای محافظت از شوک الکتریکی بایستی از دستکش خشک استفاده نمود . همچنین جوشکار باید کفش های دارای کفی یا زیره پلاستیکی بپوشد و یا از یک لایه عایق مثل یک تخته خشک یا کفپوش لاستیکی برای جلوگیری از انتقال جریان برق استفاده نماید . قطعاتی که مورد جوشکاری قرار می گیرند و همه قسمت های بدنه وسیله انتقال برق نیز باید اتصال زمین داشته باشند . روکش نگهدارنده های الکترودها و کابلهای برق بایستی خشک و در وضعیت مناسبی باشند . الکترودها را نباید با دست بدون دستکش یا دستکش خیس یا هنگامی که فرد روی سطوح خیس یا سطوح دارای اتصال زمین قرار دارد عوض نمود . آتش سوزی و انفجار حرارت زیاد و جرقه های تولید شده در جوشکاری یا شعله آن می تواند منجر به بروز آتش سوزی گردد و یا اگر جوشکاری در مجاورت مواد قابل انفجار یا قابل اشتعال انجام گیرد احتمال وقوع انفجار وجود دارد . جوشکاری یا برش فلزات تنها بایستی در مواقعی انجام شود که مواد قابل اشتعال نظیر ضایعات مواد ، چوب ، کاغذ ، منسوجات مواد پلاستیکی ، مواد شیمیایی و گردو غبارقابل احتراق وجود نداشته باشد ( بخارات می توانند چند صدمتر پراکنده شوند) موادی را که نمی توان از محیط خارج نمود بایستی با مواد مقاوم در برابر شعله بطور کاملاً محکم پوشاند . درهای عبور و مرور ، پنجره ها ، شکاف ها و منفذها نیز بایستی پوشانده شوند . هیچگاه روی مخازنی که حاوی مواد قابل اشتعال یا احتراق هستند جوشکاری نکنید مگر اینکه کاملاً آنها را تمیز نموده و با یک گاز بی اثر پر کرده باشید ، در غیر اینصورت احتمال وقوع انفجار ، آتش سوزی یا پخش بخارات سمی وجود دارد . مخازن دارای مواد ناشناخته باید بعنوان مواد قابل اشتعال یا احتراق در نظر گرفته شوند . قبل از خروج از محل کار و حداقل سی دقیقه پس از اتمام کار بایستی محیط را ازنظر وجود آتش بازبینی نمود . وسایل اطفاء حریق نیز بایستی در دسترس باشند .
×
×
  • جدید...