رفتن به مطلب
Mohammad Aref

فناوری تغییر ژن یا کریسپر چیست و چه کاربردهای دارد؟

پست های پیشنهاد شده

فناوری تغییر ژن یا فناوری کریسپر (CRISPR) این توانایی را به محققان می‌دهد تا ژن‌های بدن انسان را با هدف درمان بیماری‌ها،‌ افزایش طول عمر و جاودانگی تغییر داده و اصلاح کنند.

جامعه علمی با کشف فناوری کریسپر یا فناوری تغییر ژن توانسته است به طور کلی متحول شود. هرچند این فناوری تاکنون در زندگی بشر به شهرت و محبوبیت نرسیده است، اما در آینده از آن خبرهای زیادی را خواهیم شنید. با توجه به اینکه بسیاری از افراد از فناوری کریسپر و فناوری تغییر ژن آگاهی ندارند، به همین در این مقاله مفهوم و کاربردهای این فناوری را بررسی می‌کنیم.

do.php?imgf=155498885805761.jpg

فناوری تغییر ژن یا کریسپر چیست؟

فناوری تغییر ژن یا کریسپر (CRISPR) که مخفف Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats یا تناوب‌های کوتاه پالیندروم فاصله‌دار منظم خوشه‌ای است، به دانشمندان این توانایی را می‌دهد تا دی ان ای هر ژنوم را تغییر دهند یا آن را اصلاح کنند. دانشمندان به واسطه تغییر DNA قادر خواهند بود ویژگی‌های خاصی از یک ارگانیسم را تغییر دهند. البته کریسپر نوعی سیستم ایمنی تطابق‌پذیر در باکتری‌ها محسوب می‌شود که توانایی کشف دی ان ای ویروس و نابودی آن‌ها را فراهم می‌سازد. پروتئینی به نام Cas9 قسمتی از سیستم کریسپر را تشکیل می‌دهد که دارای قابلیت‌هایی چون جستجو، برش زدن و استحاله دی‌ ان‌ ای ویروس است. به طور کلی این فناوری به دانشمندان کمک می‌کند تا در دی ان ای سلول‌ها تغییراتی را به وجود آورند.

do.php?imgf=155498885806682.jpg

تاریخچه کشف کریسپر

فرانسیسکو موهیکا توانست در سال 1993 در خصوص کریسپر و عملکرد‌های آن به نتایج مهمی برسد. به تدریج دانشمندان به بررسی دقیق‌تر کریسپر مشغول شدند تا در سال 2005 توانستند به خوبی آن را درک کنند. محققی به نام الکساندر بولوتین توانست پروتئین Cas9 را کشف کند که یک آنزیم برای برش دی ان ای به‌شمار می‌رود و این توانایی را به محققان می‌هد تا بتوانند ژنوم را در سلول ویرایش کنند. قبل از کشف فناوری کریسپر بسیاری از دانشمندان برای تغییر دی ان ای سال‌های تلاش کرده بودند و بررسی‌های آن‌ها موفقیت‌آمیز نبود. فناوری کریسپر یا فناوری ویرایش ژن به آن‌ها این توانایی را می‌دهد تا به راحتی مواد ژنتیکی را برش بزنند.

آناتومی کریسپر

ویروس‌ها پس از حمله به باکتری‌ها سعی می‌کنند با تکثیر در داخل باکتری‌ها، آن‌ها را نابود کنند. پس از مدتی ویروس‌های جدید از سیتوپلاسم سلول خارج شده و با هدف آلوده کردن باکتری‌های بیشتر باعث می‌شوند که میزبان در این فرایند از بین برود. در همین حین باکتری‌ها نیز یک مکانیسم دفاعی دارند تا از غرق شدن در ویروس‌ها جلوگیری کنند. زمانی که آن‌ها با یک ویروس رو‌به‌رو می‌شوند، آن‌ها را به قطعات کوچک تبدیل می‌کنند و از پروتئین برای برش ویروس و اضافه کردن مقداری از دی ان ای ویروس معروف به آر ان ای راهنما (gRNA) استفاده می‌کنند تا قادر باشند همان ویروس را در آینده شناسایی کرده و به آسانی با آن‌ها مقابله کنند.

do.php?imgf=155498885807563.jpeg

Cas9 به یک پروتئین برش دی ان ای قدرتمند تعلق دارد که در برش ویروس‌های پیشرفته و قوی‌تر بسیار مفید است. گفتنی است Cas9 فقط یکی از پروتئین‌های بی‌شمار برش دی ان ای محسوب می‌شود که دانشمندان از آن بهره می‌برند. سایر پروتئین‌ها مانند Cas3 نیز وجود دارد که قادرند دی ان ای را به جای اینکه برش دهند، مصرف کرده و نابود کنند. دانشمندان برای اینکه بخش خاصی از دی ان ای را برش دهند می‌بایست باکتری‌ها را برنامه‌‌ریزی کنند که برای این کار نیز باید RNA راهنما با اطلاعات مناسب برنامه‌نویسی شود تا RNA و پروتئین را به باکتری تزریق کنند. سرانجام ترکیب CRISPR-Cas9 آماده می‌شود.

کاربردهای فناوری تغییر ژن

بخش‌های مختلف جامعه علمی پس از کشف کریسپر به این فناوری علاقه‌مند شدند. با توجه به اینکه کریسپر می‌تواند ساختارهای DNA ارگانیسم را تغییر دهد، به همین دلیل کاربردهای آن متعدد بوده و می‌تواند زندگی بشر را متحول سازد؛ برای مثال دانشمندان با کمک این فناوری می‌توانند گیاهانی را به وجود آورند که قادر به زندگی در شرایط ساخت باشد، داروهایی را بسازند که بتواند سرطان را درمان کند و یا میوه‌هایی را تولید کنند که ابعاد آن بزرگ‌تر باشد. همچنین فناوری تغییر ژن به کمک کریسپر نسبت به سایر روش‌های ویرایش ژنوم مقرون‌به‌صرفه است.

هشدارها و خط قرمز اخلاقی

با توجه به اینکه فناوری کریسپر به نوعی یک ابزار تغییر دی ان ای محسوب می‌شود، از لحاظ اصلاح ژنتیک انسانی نگران‌هایی را به همراه دارد. اخیرا محققان چینی توانسته‌اند یک جفت نوزاد دوقلو مهندسی ژنتیک شده به نام‌های لولو و نانا را به دنیا آورند که چنین موضوعی باعث شده است موجبی از نگرانی‌ها در خصوص این فناوری ایجاد شود. البته این محققان مدعی هستند از فناوری کریسپر برای ایمن کردن این دوقلوها در مقابل ویروس اچ آی وی استفاده شده است. البته بررسی‌ها نشان می‌دهد از بدن این دو نوزاد یک ژن به نام CCR5 حذف شده است که حذف آن باعث تقویت حافظه می‌شود.

do.php?imgf=155498885808384.jpg

امروزه اصلاح ژنتیک انسان در تمامی کشورها ممنوع است و از این محققان چینی به سرپرستی جیانکوی هه از دانشگاه علوم و فناوری جنوبی شنژن در این خصوص بازجویی می‌شود. این نوزادان که با اصلاح ژنتیک به دنیا آمدند به نام نوزادان طراح معروف هستند و از نظر جامعه جهانی توسط یک عمل غیر اخلاقی به وجود آمده‌اند. از آن‌جایی که شناخت کاملی از فناوری تغییر ژن یا کریسپر وجود ندارد، برای استفاده از آن مقرراتی وضع خواهد شد. بدون شک این فناوری می‌تواند جامعه بشری را در آینده‌ای نزدیک دگرگون کند و در خصوص آن می‌بایست تمامی جوانب را سنجید.

منبع: گجت نیوز

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

برای ارسال دیدگاه یک حساب کاربری ایجاد کنید یا وارد حساب خود شوید

برای اینکه بتوانید دیدگاهی ارسال کنید نیاز دارید که کاربر سایت شوید

ایجاد یک حساب کاربری

برای حساب کاربری جدید در سایت ما ثبت نام کنید. عضویت خیلی ساده است !

ثبت نام یک حساب کاربری جدید

ورود به حساب کاربری

دارای حساب کاربری هستید؟ از اینجا وارد شوید

ورود به حساب کاربری

×