رفتن به مطلب
Mohammad Aref

تهران كوتاه‌ترين پايتخت دنياست

پست های پیشنهاد شده

بررسي‌هاي انجام شده در مورد چگونگي رشد هندسي پايتخت‌هاي جهان نشان مي‌دهد‌كه تهران كمترين تعداد ساختمان‌هاي بلندمرتبه را داشته و در دسته بندي شهرها از نظر ارتفاع، كوتاه‌ترين پايتخت جهان محسوب مي‌شود.هرچند سياست كلي مديران اجرايي در حوزه شهرسازي و معماري توسعه عمودي شهر بوده و در سال‌هاي اخير بلندمرتبه‌سازي‌ با جديت پيگيري مي‌شود‌ اما صحبت‌هاي مسئولان و كارشناسان شهرسازي گوياي آن است كه 98‌درصد ساختمان‌هاي تهران كوتاه بوده و تنها 2‌درصد از آنها بلندتر از 9 طبقه هستند.

موضوعي كه نگراني‌ كارشناسان را عميق‌تر كرده و موجب بروز مشكلاتي در ابعاد و زواياي مختلف اجتماعي، اقتصادي و امنيتي مي‌شود. زيرا‌ كارشناسان شهرسازي بر اين باورند كه رشد افقي از مهم‌ترين موانع توسعه پايدار شهري بوده و از بعد امنيتي، زمينه را براي اغتشاشات و ناامني‌هاي اجتماعي آماده مي‌كند.

هر چند كارشناسان داخلي برآوردي از ميزان خسارات در شهرهاي داراي ساختمان‌هاي بلندمرتبه و كوتاه نداشته و به تحليل‌هاي علمي اكتفا مي‌كنند اما برنامه‌ريزان شهري در جوامع توسعه يافته كه داراي درصد بالايي از ساختمان‌هاي بلندمرتبه هستند آمار و ارقامي داده‌اند كه گوياي آن است شهرهايي كه رشد افقي داشته و در ارتفاع توسعه پيدا نكرده‌اند در زمان بروز حوادث غيرمترقبه و ناامني‌ها 5 برابر بيشتر از شهرهاي ديگر كه در ارتفاع توسعه يافته‌اند آسيب مي‌بينند.

البته اين تمام ماجرا نبوده و توسعه كلانشهرها در سطح كه تهران بارزترين نمونه آن به حساب مي‌آيد شبكه حمل‌ونقل طولاني تري را مي‌طلبد كه امروزه يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي تهران نيز همين مسئله است و پايتخت از قبل رشد افقي، آسيب‌هايي جدي در اين زمينه مي‌بيند. به‌گونه‌اي كه كارشناسان چنين استدلال مي‌آورند كه اگر تهران به اين صورت در سطح رشد نمي‌كرد شايد معضل حمل‌ونقل و ترافيك آن پيچيده نمي‌شد. با اين همه كوتاه بودن تهران ابعاد مختلفي دارد كه به‌نظر مي‌رسد شهر را در آينده نزديك با مشكلات اساسي مواجه سازد.

 

 

متوسط طبقات در تهران 6‌/1‌درصد است

بر خلاف تصور عامه كه تهران را شهري با ساختمان‌هاي بلند مرتبه مي‌دانند تهران شهري با ساختمان‌هاي كوتاه بوده و متوسط طبقات در آن به 6/1‌درصد متوسط پايتخت‌هاي جهان به‌لحاظ بلندمرتبه‌سازي مي‌رسد كه از ديدگاه كارشناسان شهرسازي رقم قابل توجهي نبوده و نشان مي‌دهد كه پايتخت در سطح شكل گرفته است.

بيت‌الله ستاريان، عضو نظام مهندسي و هيأت علمي دانشگاه تهران با تاكيد بر اين نكته كه رشد افقي هزينه‌هايي را براي نگهداري شهر به مديران شهري تحميل مي‌كند، مي‌گويد: با‌توجه به وضعيت ساختمان‌ها در پايتخت‌هاي دنيا مي‌توان تهران را كوتاه‌ترين پايتخت جهان دانست كه بيشترين درصد رشد آن در سطح بوده و زماني كه يك شهر در سطح رشد مي‌كند هزينه‌هاي سربار خدمات رساني هم افزايش مي‌يابد، چرا كه در رشد افقي شهر با توجه به پراكندگي تراكم نياز به امكانات خدماتي زيادي وجود دارد و مسئولان مجبورند مبالغ بيشتري را نسبت به زماني كه شهر در ارتفاع توسعه مي‌يابد براي ارائه خدمات هزينه كنند و اين مسئله باعث مي‌شود خدمات به‌صورت كافي در سطح شهر توزيع نشود و اساسا ضعف‌هايي در اين رابطه وجود دارد كه گاها به بروز نارضايتي‌هايي مي‌انجامد.

او مي‌افزايد: تهران در حالي در سطح توسعه پيدا كرده كه محدوديت‌هاي بسياري در مورد زمين وجود دارد و با توجه به اين مسئله ضروري كه شهر در ارتفاع رشد كند. هر چند در بسياري نقاط تهران كه روي گسل واقع شده‌اند امكان بلندمرتبه‌سازي‌ وجود ندارد و اصول فني و ايمني ايجاب مي‌كند كه شهر در سطح توسعه يابد اما با توجه به محدوديت زمين و منابع ضرورت دارد بلندمرتبه‌سازي‌ صورت بگيرد، تا هم ارائه خدمات راحت‌تر شود و هم از بروز برخي مشكلات امنيتي جلوگيري به عمل بيايد؛ موضوعي كه در بررسي‌هاي كارشناسي صورت پيچيده تري به‌خود مي‌گيرد.

 

 

تأمين امنيت در شهرهاي كوتاه دشوار است

ستاريان با برخي كارشناسان شهرسازي و معماري در اين نكته كه تهران و كلانشهرهايي كه رشد افقي دارند از نظر شهرسازي امنيت لازم را نداشته و احتمال بروز پاره‌اي از مشكلات امنيتي در آنها وجود دارد متفق القول بوده و بر اين باور است كه رشد افقي زمينه مساعدتري را براي بروز مسائل امنيتي و سياسي فراهم مي‌آورد و از اين‌رو اغلب سياستگذاران و برنامه‌ريزان شهري به سمت و سوي بلندمرتبه‌سازي‌ رفته و شهر را در ارتفاع توسعه مي‌دهند و به موازات ارائه خدمات عادلانه، كنترل بيشتري برمحيط شهري دارند.

او در اين رابطه مثالي مي‌آورد و مي‌گويد: در يك واحد مسكوني كه 50 واحد دارد و زمين كمتري نيز اشغال شده امكان خدمات رساني در ابعاد وسيع وجود دارد و اساسا از نظر امنيتي نيز شرايط مطلوب تري فراهم است درحالي‌كه در محدوده‌اي كه واحدها در سطح شكل گرفته‌اند و پراكنده هستند امكان خدمات رساني به آن صورت مطلوب كه در ساختمان‌هاي بلند مرتبه‌وجود دارد، وجود ندارد و از نظر امنيتي نيز در مقايسه با واحدهاي بلندمرتبه چندان قابل اعتماد نيست. به‌گونه‌اي كه در حال حاضر برنامه‌ريزان شهري راهبرد فشرده‌سازي‌ و افزايش تراكم و رشد عمودي هوشمندانه را در پيش گرفته‌اند و آن را يك راهكار اساسي براي توسعه پايدار و برقراري امنيت مي‌دانند.

 

 

گسل‌ها، مانع بلندمرتبه‌سازي‌ در تهران

هر چند كارشناسان شهري براي توزيع مناسب فضاهاي خدماتي و رفاهي پيشنهاد مي‌كنند كه شهر در ارتفاع توسعه يافته و گسترش كمتري در سطح داشته باشد اما مسئله مهمي كه در اين رابطه وجود دارد و به‌عنوان مانع محسوب مي‌شود اين است كه تهران داراي گسل‌هاي متعددي در مناطق مختلف بوده و اين موضوع باعث مي‌شود ساخت ساختمان‌هاي بلند مرتبه و برج به آن صورتي كه در سايركلانشهرها صورت مي‌گيرد در تهران با موانعي روبه‌رو باشد.

براساس صحبت‌هاي كارشناسان زلزله نگار، تهران يكي از 4 منطقه زلزله خيز كشور بوده كه طولاني‌ترين گسل در شمال آن به طول 120 كيلومتر واقع شده و همين مسئله ايجاب مي‌كند كه شهر در سطح توسعه پيدا كند.

سعيد سادات نيا، مدير جامعه معماران ايران و نايب رئيس انجمن صنفي مهندسان مشاور در اين ارتباط مي‌گويد: هر چند با رشد افقي شهر مخالفم و آن را براي توزيع عادلانه امكانات و خدمات مناسب نمي‌دانم اما معتقدم با توجه به زلزله خيز بودن تهران، بلند مرتبه‌سازي‌ عملا با مشكلات و موانعي همراه است و ما زماني مي‌توانيم اقدام به بلند مرتبه‌سازي‌ در پايتخت كنيم كه تكنولوژي پيشرفته‌اي را هم در آن به كار گيريم همانند ژاپن كه به‌رغم بروز زلزله‌هاي بالاي 7 ريشتر ساختمان‌هاي بلند مرتبه در آن تخريب نمي‌شود و البته در توسعه افقي وجود كوچه‌هاي باريك و تنگ خطرناك‌تر از ساختمان‌هاي بلند مرتبه بوده و آثار تخريبي بسياري به‌دنبال دارد و نمي‌توان اين سبك شهرسازي را در برابر زلزله مقاوم دانست؛ موضوعي كه ديگر كارشناسان شهري نيز بر آن صحه گذاشته و معتقدند تهران به‌علت وجود گسل‌ها نتوانسته در ارتفاع رشد كند.

هر چند برخي اين توجيه را رد كرده و علل ديگري را در اين رابطه مطرح مي‌كنند ولي آنچه واقعيت دارد اين است كه تهران نسبت به ديگر پايتخت‌ها، شهري كوتاه بوده وبرج و آسمانخراش ندارد.

 

 

همشهری آنلاین

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

البته این درسته که تهران در منطقه ای زلزله خیز و با تخریب بسیار زیاد واقع است، اما من فکر نمی کنم این دلیل اصلی گسترش افقی شهر تهران باشد. اینطور که اون مسئول شهری عنوان کرده یعنی آنها برنامه ای برای گسترش افقی شهر دارند. اصولا به نظر من چنین برنامه ای وجود نداره. پس از کشف نفت و تزریق پول آن به اقتصاد و نیز در پی اصلاحات ارضی، شالوده های اقتصادی کشور به ویژه در روستاها نظم گذشته خود را از دست داد. در کنار اون با شیوع صنایع، بسیاری از روستاییان به این گونه مراکز که عمدتا شامل شهرها بودند هجوم آوردند. عمده سرمایه و منابع اشتغال کشور نیز در تهران متمرکز گردید. از این رو جمعیت گسترده ای به اون هجوم آوردند. که البته همچنان ادامه داره. به تبع این روند به مرور شهر تهران به اطراف گسترده شده. یکی دیگر از دلایل این امر بورس بازی زمینه. البته اگه از سالهای پیش یعنی حتی پیش از انقلاب برنامه مشخصی برای جلوگیری از گسترش افقی شهر تهران وجود داشت، این حالت اتفاق نمی افتاد. ضمن اونکه با مرور تاریخ شکل گیری کلان شهر تهران و قوانین مربوط به زمین به خوبی میشه فهمید که مدیران و مسولان مملکتی ظاهرا مایل به گسترش افقی شهر هم بوده اند. قوانینی مثل آزاد سازی زمین های موات و پیرامونی شهر و ........ببخشید خیلی سریع و خلاصه نوشتم، برای همین شاید ابتدا و انتهای نوشته پیوستگی لازم رو نداشته باشه. بعدها با کمک هم تکمیلش می کنیم.

آها یه مساله دیگه این که شهر تهران بر روی دشت رسوبی بسیار غنی قرار داره. ضخامت آبرفت های این دشت از نظر زمین شناسی و ژئومورفولوژی در میان شهرهای ایران بی نظیره. شاید بتوان ضخامت زیاد این آبرفتها و در نتیجه عمق زیاد سنگ بستر را دلیلی درست برای عدم گسترش عمودی شهر دونست، که البته هیچ برنامه ای هم در این زمینه وجود نداشته ولی این فاکتور مهمی در عدم توسعه بسیاری از شهرها از جمله بخش هایی از منهتن نیویورک بوده.

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

مهمان
ارسال پاسخ به این موضوع ...

×   شما در حال چسباندن محتوایی با قالب بندی هستید.   حذف قالب بندی

  تنها استفاده از ۷۵ اموجی مجاز می باشد.

×   لینک شما به صورت اتوماتیک جای گذاری شد.   نمایش به عنوان یک لینک به جای

×   محتوای قبلی شما بازگردانی شد.   پاک کردن محتوای ویرایشگر

×   شما مستقیما نمی توانید تصویر خود را قرار دهید. یا آن را اینجا بارگذاری کنید یا از یک URL قرار دهید.


×
×
  • جدید...